Drzewa zamiast betonu. Na placu św. Ducha widać plan dla Krakowa

Na placu św. Ducha zestawiono dwa obrazy miejskiej przyszłości – rozgrzany asfalt i przestrzeń z cieniem, drzewami oraz miejscem na wodę. Plenerowa wystawa „Zielone przestrzenie Krakowa” pokazuje, jak konkretne decyzje dotyczące zieleni mogą zmienić codzienne warunki życia. Wśród tematów są między innymi odbetonowanie ulic, ogrody deszczowe i zasada 3–30–300. Ekspozycja przypomina też, że drzewa potrzebują lat, aby w pełni zacząć działać jako naturalna osłona przed upałem.

Wystawę przygotowało Biuro Architekta Miasta Krakowa, a za jej koncepcję merytoryczną i plastyczną odpowiada zespół Ogrodniczki Miejskiej. Punktem wyjścia jest opinia Ebenezera Howarda, brytyjskiego urbanisty i twórcy idei miasta-ogrodu, który podczas ceremonii otwarcia wystawy architektury w 1912 roku określił Kraków jako „miasto – ogród z naturalnego rozwoju”.

Dziś sam naturalny rozwój nie wystarcza. Janusz Sepioł, Główny Architekt Miasta Krakowa, wskazuje na potrzebę planowania, projektowania, finansowania oraz współpracy ogrodników, władz i mieszkańców. W tym ujęciu drzewa są takim samym elementem miejskiej struktury jak budynki, drogi i sieci techniczne.

Drzewa są podstawą miejskiej odporności na zmiany klimatu. To żywa infrastruktura, która chłodzi przestrzeń, zatrzymuje wodę, poprawia jakość powietrza i wpływa na komfort życia mieszkańców – mówi Katarzyna Opałka, Ogrodniczka Miasta Krakowa.

• Wielkie odbetonowanie obejmie niemal 80 krakowskich lokalizacji
• Asfalt osiąga 70 stopni, gdy trawnik pozostaje znacznie chłodniejszy
• Zasada 3–30–300 wyznacza standard dostępu do zieleni

Wielkie odbetonowanie obejmie niemal 80 krakowskich lokalizacji

Jednym z głównych tematów ekspozycji jest projekt „Wielkie odbetonowanie Krakowa”. Dla blisko 80 miejsc przygotowano rozwiązania obejmujące łącznie ponad 105 tys. m² miejskiej przestrzeni. Plan zakłada między innymi:

• urządzenie zieleni na 23 tys. m² nieprzepuszczalnych nawierzchni,
• odnowienie 82 tys. m² istniejących terenów zieleni,
• sadzenie nowych drzew przy krakowskich ulicach,
• tworzenie ogrodów deszczowych, łąk kwietnych i parków kieszonkowych.

Takie działania mają ograniczać odpływ wody po gwałtownych opadach, wspierać bioróżnorodność i poprawiać mikroklimat. Z wyliczeń przedstawionych na wystawie wynika, że po realizacji planowanych zmian w gruncie może być zatrzymywane około 8 mln litrów deszczówki rocznie. To około 8 tys. m³ wody, która nie spływa od razu kanalizacją, lecz może zasilać glebę i roślinność.

Asfalt osiąga 70 stopni, gdy trawnik pozostaje znacznie chłodniejszy

Wystawa wyjaśnia także mechanizm miejskiej wyspy ciepła. Asfalt i beton pochłaniają promieniowanie słoneczne, a następnie długo oddają nagromadzone ciepło. Podczas upałów temperatura asfaltu może sięgać 60–70°C. Dla porównania powierzchnia trawnika nagrzewa się do około 25–35°C.

Drzewa zapewniają cień, pomagają obniżać temperaturę i wpływają na jakość powietrza. Zieleń sprzyja również spacerom, aktywności fizycznej i odpoczynkowi. Dlatego odbetonowanie nie jest wyłącznie zmianą estetyczną – może poprawiać warunki korzystania z ulic, skwerów i innych przestrzeni w najcieplejszych miesiącach.

Zasada 3–30–300 wyznacza standard dostępu do zieleni

Jedna z prezentowanych na placu idei opisuje warunki, które powinny towarzyszyć codziennemu życiu w mieście. Zasada 3–30–300 oznacza, że mieszkaniec powinien:

• widzieć z okna co najmniej trzy dorosłe drzewa,
• mieszkać w otoczeniu, gdzie korony drzew zajmują minimum 30 proc. powierzchni,
• mieć park lub większy teren zieleni nie dalej niż 300 metrów od domu.

To prosta miara, którą można odnieść do własnej okolicy. Pokazuje nie tylko liczbę nowych nasadzeń, lecz także ich rozmieszczenie i dostępność dla mieszkańców. Drzewo posadzone dziś potrzebuje czasu, aby osiągnąć pełne rozmiary i zapewnić odpowiednią ilość cienia.

Każde posadzone dziś drzewo jest inwestycją w przyszłość kolejnych pokoleń. Potrzebuje czasu, aby osiągnąć pełnię swojego potencjału, dlatego decyzje podejmowane obecnie będą kształtować Kraków przez dziesięciolecia – podkreśla Katarzyna Opałka.

Wystawa „Zielone przestrzenie Krakowa” będzie dostępna na placu św. Ducha do 6 września. Pokazuje, że zmiana może dotyczyć zarówno dużych obszarów, jak i niewielkich skwerów czy fragmentów ulic. Dopiero suma takich miejsc decyduje o tym, czy zieleń pozostaje pojedynczym dodatkiem, czy staje się stałą częścią miejskiej infrastruktury.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.