Najem krótkoterminowy pod kontrolą. Kraków chce też opłaty turystycznej

Za noclegiem rezerwowanym na kilka dni stoją nie tylko właściciel mieszkania i gość, lecz także pytania o bezpieczeństwo, dane i zasady obowiązujące na rynku. Władze Krakowa od lat domagają się przepisów, które pozwolą samorządom lepiej nadzorować najem krótkoterminowy. Równolegle zabiegają o możliwość wprowadzenia opłaty turystycznej, z której wpływy zasilałyby miejski budżet.

• Ewidencja i kontrole obejmują tysiące miejsc noclegowych
• Samorząd chce decydować o strefach i limitach
• Opłata turystyczna mogłaby przynieść dziesiątki milionów złotych

Ewidencja i kontrole obejmują tysiące miejsc noclegowych

Na podstawie ustawy o usługach hotelarskich Prezydent Miasta Krakowa prowadzi ewidencję obiektów świadczących usługi noclegowe poza tradycyjnymi hotelami. W 2021 roku uruchomiono eKON, czyli elektroniczną platformę ewidencyjno-informacyjną Krakowskich Obiektów Noclegowych. Było to pierwsze, a dotąd także jedyne takie rozwiązanie w Polsce.

Według danych z sierpnia 2026 roku w ewidencji figuruje ponad 3,5 tys. obiektów. Łącznie oferują one ponad 47 tys. miejsc noclegowych. Urząd Miasta Krakowa porównuje oferty publikowane na platformach rezerwacyjnych z informacjami z ewidencji, prowadzi kontrole terenowe i organizuje działania informacyjne.

Jeśli kontrola wykaże naruszenie przepisów, sprawa może trafić na policję albo do sądu. Dla mieszkańców oznacza to, że legalność obiektu można oceniać nie tylko na podstawie samej oferty internetowej, lecz także w odniesieniu do miejskiego systemu ewidencji.

Samorząd chce decydować o strefach i limitach

Przedstawiciele Urzędu Miasta Krakowa przekazują swoje postulaty Ministerstwu Sportu i Turystyki oraz działają za pośrednictwem Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich. Uczestniczą również w konsultacjach i opiniowaniu projektów przepisów. Kolejne spotkanie w ministerstwie odbyło się 24 lipca 2026 roku.

Samorządowcy domagają się, by rady gmin mogły podejmować decyzje na podstawie danych i obiektywnych kryteriów. Chodzi między innymi o możliwość:

• wyznaczania stref, w których obowiązywałyby szczególne zasady najmu krótkoterminowego,
• wprowadzania licencji lub limitów,
• egzekwowania jednoznacznych wymagań przeciwpożarowych,
• stosowania skuteczniejszych sankcji,
• uzyskiwania od platform rezerwacyjnych danych potrzebnych do kontroli rynku.

Od 2017 roku przedstawiciele Krakowa współpracują w tej sprawie z Amsterdamem, Paryżem i Berlinem w ramach Sojuszu Miast Europejskich. Wspólne działania doprowadziły między innymi do przyjęcia rozporządzenia UE 2024/1028. Przepisy przewidują numery rejestracyjne obiektów oraz przekazywanie administracji publicznej danych dotyczących najmu krótkoterminowego.

Opłata turystyczna mogłaby przynieść dziesiątki milionów złotych

Drugim wieloletnim postulatem jest zmiana przepisów tak, aby opłatę turystyczną można było pobierać niezależnie od kryteriów klimatycznych. W 2017 roku zespół urzędników i prawników Miasta Krakowa przygotował projekt zmian w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Zakładał on dobrowolne wprowadzenie opłaty przez gminy oraz przekazywanie wszystkich wpływów do ich budżetów.

Postulat był później ponawiany. W 2024 roku apel o pilną zmianę przepisów dotyczących między innymi opłaty miejscowej podpisało 12 prezydentów miast należących do Unii Metropolii Polskich. Rok później inicjatywę w tej sprawie podjęła Rada Miasta Krakowa.

Przy stawce 4 zł za noc wpływy mogłyby wynosić od 60 do 100 mln zł rocznie. Pieniądze mogłyby zostać przeznaczone na utrzymanie czystości i przestrzeni publicznych, bezpieczeństwo, ochronę dziedzictwa oraz ograniczanie uciążliwości wynikających z dużego ruchu turystycznego. Nie jest to obecnie obowiązująca opłata – jej wprowadzenie wymagałoby zmiany przepisów.

Założeniem władz miasta nie jest całkowity zakaz najmu krótkoterminowego. Chodzi o przejrzyste i proporcjonalne reguły, które z jednej strony ograniczą szarą strefę i uciążliwości dla mieszkańców, a z drugiej zapewnią uczciwe warunki przedsiębiorcom działającym legalnie.

na podstawie: UM Kraków.