Krakowskie ciepło przed wielką zmianą. Nowe źródła mają ustabilizować ceny

Przy jednym stole spotkali się przedstawiciele dostawców ciepła, MPEC i eksperci od transformacji energetycznej. Rozmowa dotyczyła nie tylko nowych instalacji, lecz także tego, ile energii będzie potrzebował Kraków za kilka i kilkanaście lat. Od tych wyliczeń zależą przyszłe inwestycje, umowy z wytwórcami oraz rachunki odbiorców.

• Krakowski system ciepłowniczy ma dziś zapas mocy
• MPEC przygotowuje zasady współpracy z dostawcami
• Gaz, biomasa i pompy ciepła zastąpią część węgla

Krakowski system ciepłowniczy ma dziś zapas mocy

Energetyczny Okrągły Stół został powołany w 2024 r. przez Prezydenta Miasta Krakowa. Podczas posiedzenia 5 sierpnia Stanisław Kracik, pełniący funkcję Prezydenta Miasta Krakowa, spotkał się z przedstawicielami branży energetycznej oraz Wydziału Gospodarki Komunalnej i Infrastruktury Urzędu Miasta Krakowa.

Rozmowa była poświęcona modernizacji sieci ciepłowniczej, bezpieczeństwu dostaw i przygotowaniu systemu na zmiany wynikające między innymi z unijnych regulacji. Krakowskie źródła ciepła powstawały etapami – najpierw na terenie kombinatu hutniczego w Nowej Hucie, później w Łęgu i Skawinie. Od kilkudziesięciu lat zapewniają dostawy dla mieszkańców.

Za zakup ciepła i jego dystrybucję odpowiada Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej SA w Krakowie. Wytwarzaniem zajmują się obecnie trzy podmioty:

• PGE Energia Ciepła SA, czyli elektrociepłownia w Łęgu – 67 proc. udziału w rynku,
• ReInvest Energy Skawina SA – 23 proc. udziału,
• Krakowski Holding Komunalny SA, właściciel i operator Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów – 10 proc. udziału.

Według danych przedstawionych przez MPEC bilans zakupionej mocy i energii cieplnej na koniec 2025 r. wynosił:

• PGE EC – 1180,1 MW i 8 317 629 GJ,
• RES – 425,1 MW i 2 805 906 GJ,
• ZTPO – 35 MW i 1 248 970 GJ.

Łącznie daje to 1640,2 MW mocy oraz 12 372,5 TJ energii cieplnej. Prognozy dla 2031 r. wskazują natomiast na zapotrzebowanie rzędu około 1350 MW i 11 400 TJ rocznie. W kolejnych dekadach – do 2040 i 2050 r. – popyt może nadal spadać.

Ta różnica pokazuje, dlaczego przyszłe inwestycje muszą być dopasowane do rzeczywistego zapotrzebowania. Samo zwiększanie mocy nie gwarantuje niższych kosztów. Znaczenie będzie miało także to, jak często nowe urządzenia będą pracować i ile ciepła odbierze od nich sieć.

MPEC przygotowuje zasady współpracy z dostawcami

MPEC jako operator systemu dystrybucyjnego ustala program pracy sieci, organizuje ruch sieciowy oraz uzgadnia z wytwórcami wielkość zamawianej mocy i ilość ciepła. Spółka odpowiada również za to, aby system spełniał wymagania dotyczące efektywności energetycznej w całym prognozowanym okresie.

Wytwórcy muszą z kolei podejmować decyzje inwestycyjne z przekonaniem, że nowe moce będą później wykorzystywane. Dlatego analizowana jest możliwość zawarcia porozumienia dotyczącego obciążeń poszczególnych źródeł zasilających krakowską sieć w długiej perspektywie.

Taki dokument może określać między innymi minimalną liczbę godzin pracy instalacji oraz gwarantowaną ilość odebranej energii. Nie może jednak prowadzić do niedozwolonego podziału rynku. Przed podpisaniem treść porozumienia ma zostać skonsultowana z Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Rozwiązania są przygotowywane zgodnie z „Założeniami do planu zaopatrzenia Gminy Miejskiej Kraków w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na lata 2023–2038”, przyjętymi uchwałą Rady Miasta Krakowa. Dla odbiorców oznacza to, że decyzje dotyczące nowych źródeł będą musiały uwzględniać jednocześnie bezpieczeństwo dostaw, koszty i wymagania środowiskowe.

Gaz, biomasa i pompy ciepła zastąpią część węgla

Największy pakiet zmian przedstawiła PGE Energia Ciepła. W grudniu 2025 r. rozpoczęła się budowa kogeneracyjnego źródła ciepła złożonego z dwóch układów silników gazowych. Instalacja ma osiągnąć około 100 MWe mocy elektrycznej i 100 MWt mocy cieplnej. W lutym podpisano także umowę na budowę gazociągu przyłączeniowego wraz z niezbędną infrastrukturą.

W planach PGE EC znajdują się ponadto:

• pompa ciepła wykorzystująca potencjał Wisły,
• kotły elektrodowe,
• kolejne etapy budowy kogeneracyjnego źródła ciepła,
• zmiana paliwa w istniejącej kotłowni szczytowej z węgla na gaz.

Nowe urządzenia mają współpracować z istniejącym akumulatorem ciepła. Łączna moc planowanych inwestycji PGE EC sięga 960 MWt. Spółka wskazuje, że taki zestaw technologii ma poprawić bezpieczeństwo dostaw, ograniczyć wpływ systemu na środowisko i sprzyjać utrzymaniu akceptowalnych cen. Do realizacji inwestycji potrzebne jest jednak formalne potwierdzenie zapotrzebowania na moc.

Zmiany przygotowuje również ReInvest Energy Skawina. Inwestycje z terminami finalizacji przypadającymi na lata 2027–2031 mają zastąpić źródła węglowe. Plan obejmuje:

• blok biomasowy o mocy 35 MWt cieplnej i 9 MWe elektrycznej,
• przyłącze gazowe do elektrociepłowni w Skawinie,
• cztery lub pięć kotłów gazowych o łącznej mocy 140–175 MWt,
• 77 silników gazowych o maksymalnej mocy 350 MWe elektrycznej i 100 MWt cieplnej,
• kocioł elektrodowy o mocy 30 MWt wraz z magazynem ciepła o pojemności 20 tys. m sześc.

Własne źródła chce rozwijać także Miasto Kraków. Jednym z planowanych przedsięwzięć jest wielkoskalowa pompa ciepła o mocy 47 MW w Oczyszczalni Ścieków Płaszów. Rozważane są również rozwiązania łączące miejską sieć z lokalnymi pompami ciepła, instalacjami fotowoltaicznymi oraz magazynami energii i ciepła.

Uzupełnieniem ma być budowa albo przejmowanie źródeł produkujących ciepło lub energię elektryczną, które mogłyby współpracować z miejską siecią. Większy udział takich instalacji ma zwiększyć odporność systemu i pomóc stabilizować ceny, ale ich rozwój będzie zależał od prognoz zużycia oraz zasad współpracy z obecnymi dostawcami.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.