Uczniowie dostali wpływ na szkołę. Krakowski budżet zdał ważny test

Pomysł na szkolny korytarz, wspólna praca i decyzje podejmowane przez uczniów – tak wyglądała szósta edycja Szkolnego Budżetu Obywatelskiego w Krakowie. Badanie uczestników pokazuje, że nie chodziło wyłącznie o wybór projektów, lecz także o poczucie sprawczości i pierwsze doświadczenia z demokracją. Teraz z programu będą mogli skorzystać również młodsi uczniowie.

• Od trzech szkół do setek uczniowskich pomysłów
• Badanie pokazało, kto naprawdę decyduje o projektach
• Nauczyciele pomagają, a uczniowie uczą się obywatelskiego działania

Od trzech szkół do setek uczniowskich pomysłów

Szkolny Budżet Obywatelski działa w Krakowie od 2020 roku. Miasto przekazuje szkołom ponadpodstawowym pieniądze, narzędzia oraz wsparcie organizacyjne, a uczniowie zgłaszają projekty odpowiadające na potrzeby ich szkolnej codzienności.

Skala przedsięwzięcia wyraźnie się zmieniła. W pilotażu uczestniczyły trzy szkoły, w których zgłoszono 93 pomysły. Do realizacji wybrano wówczas 15 z nich. W szóstej edycji do programu przystąpiły 62 szkoły ponadpodstawowe. Młodzież przedstawiła 351 propozycji, a 177 zostało skierowanych do realizacji.

„Młodzi krakowianie chcą mieć wpływ na swoje szkoły i potrafią odpowiedzialnie korzystać z tej możliwości” – mówi Tomasz Kobylański, zastępca dyrektora Wydziału Edukacji i Projektów Edukacyjnych Urzędu Miasta Krakowa.

Jak zaznacza przedstawiciel magistratu, uczniowie zajmują się nie tylko zgłaszaniem pomysłów. Biorą także udział w ich przygotowaniu, promocji i realizacji. Dzięki temu szkolny budżet staje się dla nich sposobem na poznanie zasad współdecydowania oraz odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.

Miasto pilotażowo rozszerza program także na szkoły podstawowe. Oznacza to, że możliwość zgłaszania i realizowania uczniowskich inicjatyw otrzymają również młodsze roczniki.

Badanie pokazało, kto naprawdę decyduje o projektach

Szósta edycja została po raz pierwszy szczegółowo oceniona z perspektywy uczniów i szkolnych koordynatorów. Badanie na zlecenie Wydziału Edukacji i Projektów Edukacyjnych UMK przeprowadziła Fundacja Warsztat Innowacji Społecznych.

Z odpowiedzi wynika, że większość uczestników nie traktowała projektów jako pomysłów narzuconych z góry:

• 85 proc. badanych uznało, że projekt powstał z ich własnej inicjatywy,
• blisko 80 proc. wskazało, że miało rzeczywisty wpływ na jego realizację,
• 67 proc. zadeklarowało większe poczucie wpływu na życie szkoły.

Pomysły najczęściej rodziły się podczas pracy zespołowej albo wynikały z problemów zauważanych na co dzień w szkole. Uczniowie podkreślali, że mogli samodzielnie podejmować decyzje dotyczące swoich projektów. Nauczyciele nie zastępowali ich w działaniu – pełnili przede wszystkim funkcję mentorów i pomagali przejść przez kolejne etapy.

Dla ucznia oznacza to doświadczenie, którego nie da się sprowadzić do samego głosowania. Trzeba było rozpoznać potrzebę, przekonać do niej innych, przygotować projekt, a później dopilnować jego wykonania. To umiejętności przydatne także poza szkołą.

Nauczyciele pomagają, a uczniowie uczą się obywatelskiego działania

Ewaluacja potwierdziła, że szkolny koordynator ma duże znaczenie dla powodzenia inicjatyw. Uczniowie wymieniali pomoc nauczyciela jako jeden z najważniejszych powodów, dla których angażowali się w projekty i potrafili doprowadzić je do końca.

Dobrze ocenili program również sami koordynatorzy. Spośród 39 badanych osób 37 wystawiło szóstej edycji ocenę dobrą lub bardzo dobrą. Aż 35 zadeklarowało gotowość do dalszej pracy przy kolejnej odsłonie. Wysoko oceniono współpracę z magistratem, jasność regulaminu oraz terminowe przekazywanie informacji.

Udział w Szkolnym Budżecie Obywatelskim wpływał także na aktywność poza szkołą. Ponad połowa badanych uczniów przyznała, że program zachęcił ich do udziału w innych inicjatywach społecznych i obywatelskich oraz zmienił ich podejście do angażowania się w takie działania.

Wnioski z badania zostaną wykorzystane przy przygotowaniu kolejnych edycji. Obejmą zarówno rozwiązania dobrze oceniane przez uczestników, jak i obszary wymagające dalszego rozwijania. Dla krakowskich uczniów szkolny budżet pozostaje więc nie tylko sposobem na sfinansowanie konkretnego pomysłu, lecz także pierwszym miejscem, w którym mogą sprawdzić, jak ich decyzje wpływają na wspólne otoczenie.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.