Aneri — Irena Weissowa: malarstwo, mozaika i życie w pracowni

W Krakowie znów można spojrzeć na twórczość Ireny Weissowej przez pryzmat jej własnej tożsamości artystycznej. Fundacja Muzeum Wojciecha Weissa i Zofia Weiss Gallery przypomina postać „Aneri” — kobiety, która pisała własną historię sztuki u boku znanych nazwisk, ale nigdy się nimi nie zatraciła.

• Aneri Irena Weissowa – Sztuka bycia kobietą opowiada o drodze od Warszawy do krakowskiej pracowni
• Zofia Weiss pokazuje rodzinne archiwa i opowiada o spuściźnie, która trwa dalej

Aneri Irena Weissowa – Sztuka bycia kobietą opowiada o drodze od Warszawy do krakowskiej pracowni

Irena Weissowa, która sygnowała swoje prace „Aneri” (anagram od Irena), wychowała się w Łodzi, a potem wróciła do Warszawy, by kształcić się w tamtejszej Szkole Sztuk Pięknych u takich mistrzów jak Konrad Krzyżanowski, Karol Tichy czy Xawery Dunikowski. Krótkie doświadczenie w Monachium skierowało ją do pracowni węgierskiego plenerysty Simona Hollósy’ego, ale to Kraków stał się dla niej miejscem trwałego osiedlenia: jesienią 1906 roku trafiła do pracowni Wojciecha Weissa, a później wspólnie z mężem zleciła projekt domu artystów przy ulicy Krupniczej 31, gdzie tworzyła przez większość życia. 😊

W tekście źródłowym przewija się także anegdota o odrzuceniu przez Józefa Mehoffera, które pokazuje, że jej droga nie była pozbawiona wyboi. Cytat z listu Mehoffera trafia w sedno rozbieżności artystycznych ówczesnej sceny:

“Szanowna Pani, z przysłanych prac Pani widzę, że to co w sztuce Panią pociąga i podoba się, jest zupełnie inne, niż to co ja uznaję. Dlatego też lekcji podjąć się nie mogę…”
— Józef Mehoffer, list z 21.10.1906

Zofia Weiss pokazuje rodzinne archiwa i opowiada o spuściźnie, która trwa dalej

Prowadzącą opowieść o Aneri jest Zofia Weiss — historyk sztuki, krytyk i kurator, założycielka i prezeska Fundacji Muzeum Wojciecha Weissa i Zofia Weiss Gallery. W materiałach podkreślony jest jej dorobek naukowy i kuratorski: współpraca z muzeami i instytucjami, kilkadziesiąt publikacji oraz stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2020 roku. Zofia Weiss została wyróżniona odznaczeniem Zasłużony dla Kultury Polskiej w 2018 i w 2025 rozpoczęła współpracę z Art World Advisory Group — to pokazuje, że rodzinna narracja o Weissach ma swoje aktualne, instytucjonalne echo. 🙂

Opowieść o Aneri to także historia pokoleń: od związku z Wojciechem Weissem, przez losy dzieci — Anny, która zapisała się w medycynie, i Stanisława, związanego z Politechniką Krakowską — aż po wnuczkę Zofię, która kontynuuje badania i opowieści rodzinne. Tekst źródłowy wskazuje, że dom przy Krupniczej 31 stał się miejscem ciągłości twórczej i spotkań, gdzie sztuka mieszała się z życiem codziennym.

Fundacja Muzeum Wojciecha Weissa i Zofia Weiss Gallery proponuje przypomnienie tej postaci i lekturę jej życia jako przykładu kobiecej aktywności artystycznej na przełomie XIX i XX wieku — dla mieszkańców Krakowa to okazja, by zobaczyć, jak prywatna pracownia potrafi stać się małym centrum kultury. 🎨

na podstawie: Muzeum Narodowe w Krakowie.