Nastolatki spędzają w sieci niemal pięć godzin dziennie. Co mogą zrobić rodzice

Telefon leży obok zeszytu, podczas posiłku i tuż przed snem. Dla młodych ludzi internet jest jednocześnie miejscem nauki, kontaktu z rówieśnikami i odpoczynku, ale także źródłem zagrożeń. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie przypomina, że skuteczniejsza od samej kontroli jest spokojna rozmowa i rodzinne zasady, które uwzględniają sen, ruch oraz relacje z bliskimi.

• Pierwszy smartfon pojawia się coraz wcześniej
• Rozmowa o aplikacjach może być ważniejsza niż blokada telefonu
• Sen i ruch pomagają odzyskać równowagę
• Dorośli uczą także własnym przykładem

Pierwszy smartfon pojawia się coraz wcześniej

Według raportu NASK „Nastolatki” 40 proc. badanych osób otrzymało pierwszy smartfon przed ukończeniem dziewiątego roku życia. Wśród uczniów klas VII–VIII ten odsetek sięga 45 proc. Z telefonu korzysta 93 proc. nastolatków, a internet zajmuje im średnio 4 godziny i 59 minut w dni powszednie oraz 5 godzin i 16 minut w weekendy.

Sieć nie służy wyłącznie rozrywce. Co czwarty badany wykorzystuje ją do odrabiania lekcji i rozwijania zainteresowań, a 70 proc. korzysta z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Całkowite odcinanie dzieci od technologii nie odpowiada więc na rzeczywisty problem. Ważniejsze jest nauczenie ich, jak korzystać z niej bezpiecznie i świadomie.

Młodzi sami zauważają, że ekranów jest za dużo. Ponad 60 proc. nastolatków w badaniu „Higiena cyfrowa i aktywność fizyczna młodzieży w Polsce” uznało swój czas ekranowy za nadmierny. Jednocześnie tylko niewielka część regularnie sprawdza, ile czasu spędza przed urządzeniami, i trzyma się ustalonych limitów.

To sygnał, że dzieci potrzebują w tym obszarze wsparcia dorosłych – nie tylko rodziców, lecz także nauczycieli i innych osób uczestniczących w ich wychowaniu.

Rozmowa o aplikacjach może być ważniejsza niż blokada telefonu

Zainteresowanie tym, co dzieje się po drugiej stronie ekranu, pomaga budować zaufanie. Dorośli mogą pytać nie tylko o liczbę godzin online, ale również o codzienne doświadczenia dziecka:

• jakie treści ogląda,
• z jakich aplikacji korzysta,
• kogo obserwuje w mediach społecznościowych,
• czego uczy się w internecie,
• czy spotkało się z czymś przykrym albo niepokojącym.

Taka rozmowa zwiększa szansę, że dziecko powie o hejcie, cyberprzemocy, kontakcie z nieodpowiednimi treściami lub innym problemie. Z raportu NASK dotyczącego agresji i przemocy seksualnej w internecie wynika, że wiele osób, które zetknęły się z przemocą seksualną online, nie informuje o tym nikogo z otoczenia. Brak reakcji nie musi oznaczać, że problemu nie ma – czasem młody człowiek nie wie, komu zaufać albo obawia się oceny.

Dlatego domowe zasady powinny być jasne, spójne i dopasowane do wieku. Nie chodzi wyłącznie o ustawienie limitu w telefonie. Równie ważne jest pilnowanie równowagi między światem cyfrowym a snem, nauką, ruchem i spotkaniami z bliskimi. Pomocne mogą być między innymi takie reguły:

• codziennie należy znaleźć czas na rozmowę, wspólny posiłek, spacer lub zabawę bez ekranów;
• podczas jedzenia telefony i inne urządzenia powinny być odłożone;
• wieczorem warto zrezygnować z ekranów co najmniej godzinę przed snem;
• rodzic powinien interesować się oglądanymi materiałami, grami i aplikacjami;
• przy młodszych dzieciach przydatne są ustawienia prywatności i kontrola rodzicielska;
• przy wyborze treści warto sprawdzać oznaczenia wiekowe i systemy ratingowe;
• każdego dnia dziecko powinno mieć czas na ruch, najlepiej także na świeżym powietrzu.

Zalecenia ekspertów wskazują, by dzieci do trzeciego roku życia nie korzystały z ekranów, smartfon nie trafiał do nich przed ukończeniem 12 lat, a z mediów społecznościowych korzystały dopiero po 15. roku życia. W wielu rodzinach nie da się wprowadzić wszystkich zmian jednego dnia, ale nawet stała zasada odkładania telefonu na czas posiłku porządkuje codzienny rytm i tworzy przestrzeń do rozmowy.

Więcej lokalnych informacji z Krakowa jest na faktykrakowa.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na faktykrakowa.pl/wydarzenie.

Sen i ruch pomagają odzyskać równowagę

Wieczorne korzystanie ze smartfona, tabletu lub komputera może utrudniać zasypianie. Światło emitowane przez ekrany ogranicza wydzielanie melatoniny, a angażujące treści utrudniają wyciszenie. Nastolatki potrzebują od 8 do 10 godzin snu na dobę, dlatego późne przeglądanie internetu może odbijać się na regeneracji, koncentracji, samopoczuciu i nauce.

Ruch jest drugim ważnym elementem codziennej równowagi. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dzieciom i młodzieży co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej dziennie. Regularne ćwiczenia wspierają kondycję, zdrowie psychiczne i koncentrację. Badania wskazują też, że bardziej aktywne osoby częściej mają korzystniejsze nawyki związane z higieną cyfrową i lepiej kontrolują czas spędzany przed ekranem.

Wspólny spacer, jazda na rowerze czy sport nie są więc tylko sposobem na ograniczenie telefonu. Dają także okazję do kontaktu, odpoczynku i rozmowy bez presji, by natychmiast odpowiadać na powiadomienia.

Powiązany artykuł

Szkolny zakaz telefonów nie wystarczy. O nawykach decyduje dom

Dorośli uczą także własnym przykładem

Dzieci obserwują, jak rodzice korzystają z telefonów, mediów społecznościowych i innych urządzeń. Jeśli dorosły podczas każdej rozmowy sięga po ekran, trudno przekonująco tłumaczyć, że telefon powinien zostać odłożony przy stole albo przed snem.

Technologia jest częścią nauki, komunikacji i codziennego życia. Nie musi jednak zabierać czasu przeznaczonego na odpoczynek, relacje, aktywność fizyczną czy sen. Dziecko nie potrzebuje opiekuna, który zna każdą nową aplikację. Potrzebuje kogoś dostępnego, uważnego i gotowego pomóc wtedy, gdy w internecie wydarzy się coś trudnego.

Takie podejście wynika także z zaleceń Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie oraz danych NASK, Fundacji ORLEN, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę i Światowej Organizacji Zdrowia. Najlepsze zasady cyfrowe nie kończą się na blokadzie urządzenia – obejmują również relację, sen, ruch i poczucie bezpieczeństwa.

na podstawie: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie.