„Ruiny” odsłaniają pęknięcia współczesnego świata w nowym „Autoportrecie”

W Krakowie ukazał się nowy numer kwartalnika „Autoportret”, który zamiast budować kolejną opowieść o postępie, zagląda w szczeliny po jego obietnicach. „Ruiny” prowadzą od Lizbony po World Trade Center, od opuszczonych fabryk po zniszczone ekosystemy.

• „Ruiny” pokazują, jak rozpad zmienia nasze widzenie świata
• Od apokaliptycznego kina do „ekoruin” planeta dostaje własny rozdział

„Ruiny” pokazują, jak rozpad zmienia nasze widzenie świata

Ruina nie jest tu wyłącznie rozpadającym się budynkiem. To także znak przełomu, kryzysu i końca pewnego porządku. Kulturoznawczyni dr hab. Małgorzata Nieszczerzewska zwraca uwagę, że zniszczone konstrukcje potrafią jednocześnie przerażać i zachwycać. W ich obrazie spotykają się ludzkie marzenia o trwałości oraz świadomość, że każdy porządek może się kiedyś rozpaść.

Autorzy numeru przyglądają się momentom, w których widok walących się budowli uruchamiał znacznie szersze pytania. Jakub Woynarowski wraca do trzęsienia ziemi w Lizbonie z 1755 roku. Katastrofa podważyła wówczas wiarę w Bożą opatrzność i stała się jednym z doświadczeń kształtujących europejskie oświecenie. Innym obrazem, który zmienił myślenie o bezpieczeństwie i przyszłości Zachodu, były upadające wieże World Trade Center.

To spojrzenie pozwala czytać ruiny nie jako ślady przeszłości, ale jako narzędzia opisu teraźniejszości. Pęknięte miasta, osiedla i fabryki stają się dowodami na koszty globalizacji oraz na to, że nowoczesność nie wszystkim przyniosła obiecywaną stabilność. O tych pozostałościach modernistycznych marzeń piszą między innymi Olga Drenda, Jan Twaróg i Wojciech Wilczyk.

Więcej lokalnych informacji z Krakowa jest na faktykrakowa.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na faktykrakowa.pl/wydarzenie.

Od apokaliptycznego kina do „ekoruin” planeta dostaje własny rozdział

W „Autoportrecie” nie zabrakło tematów bliskich kulturze popularnej. Filmoznawca Jakub Majmurek w rozmowie z Aleksandrą Czupkiewicz analizuje apokaliptyczną wyobraźnię kina - pełną światów, które tracą spójność i nie potrafią zatrzymać własnego rozpadu.

„Sypie się i rozpada, niezdolny powstrzymać własnej entropii” - mówi filmoznawca Jakub Majmurek o świecie obecnym w apokaliptycznej wyobraźni kina.

Ten filmowy obraz łączy się z pytaniami o rzeczywiste zniszczenia środowiska. Filozof Mateusz Salwa przygląda się „ekoruinom”, czyli śladom degradacji przyrody wywołanej przez człowieka. Sprawdza też, czy społeczny i etyczny sprzeciw może jeszcze powstrzymać dalsze niszczenie planety. Dzięki temu numer nie zatrzymuje się na nostalgii za tym, co minęło. Kieruje wzrok na konsekwencje decyzji podejmowanych tu i teraz. 🌍

Kwartalnik można kupić w sklepie Małopolskiego Instytutu Kultury oraz w wybranych księgarniach stacjonarnych. Po „Autoportret” warto sięgnąć szczególnie wtedy, gdy interesuje nas nie tylko architektura, lecz także to, co rozpada się pod jej powierzchnią - idee, społeczne umowy i wiara w bezpieczną przyszłość. 📖

na podstawie: Małopolski Instytut Kultury w Krakowie.