Pod Wawelem beton ustąpi drzewom, a plac opowie historię Wisły

Pod Wawelem rusza plan, który ma odczarować jeden z bardziej twardych fragmentów miasta. Zamiast rozgrzanego betonu mają pojawić się drzewa, cień i przestrzeń, która będzie oddychać razem z Wisłą. Kraków wykorzystuje przy tym dużą inwestycję pod ziemią, by nad placem zbudować coś znacznie bardziej przyjaznego niż dotąd. W tle jest też muzeum, które nie chce być zamknięte w czterech ścianach.

• Wisła ma wyznaczyć rytm nowego placu
• Pod ziemią powstanie zbiornik, który zmieni więcej niż sam plac
• Muzeum Rzek Krakowskich ma wyjść poza zwykły schemat

Wisła ma wyznaczyć rytm nowego placu

Plac Wielkiej Armii Napoleona, dziś w dużej mierze utwardzony i latem mocno nagrzewający się, ma zmienić się w miejsce wyraźnie łagodniejsze dla ludzi. W centrum projektu znalazła się Wisła – nie tylko jako sąsiedztwo, lecz także jako motyw, który ma ułożyć całą przestrzeń.

Przyszły plac ma dostać układ inspirowany biegiem rzeki, z nawierzchniami i alejkami prowadzącymi jak nurt. Do tego dojdą elementy wodne, a także więcej zieleni, która da cień i oddech w upalne dni. W projekcie przewidziano trzy wyraźne strefy:

• spotkań i wydarzeń – z miejscem na koncerty i miejskie inicjatywy,
• wypoczynku – z wodą i spokojniejszym charakterem,
• rekreacyjną – dla dzieci, młodzieży i osób aktywnych.

Całość ma spiąć wygodna rampa prowadząca w stronę bulwarów. W nawierzchni pojawią się też rozwiązania edukacyjne, które mają przypominać o znaczeniu Wisły dla Krakowa. To ważne, bo plac nie ma być tylko zielonym skwerem, ale też wejściem w nadwiślańską opowieść miasta.

Pod ziemią powstanie zbiornik, który zmieni więcej niż sam plac

Za metamorfozą powierzchni stoi inwestycja znacznie mniej widowiskowa, ale dla tej części Krakowa bardzo istotna – podziemny zbiornik retencyjny. Ma powstać pod dawnym parkingiem dla autokarów, a obecnie trwają prace projektowe.

Planowany zbiornik zostanie umieszczony około 18 metrów pod ziemią. Jego pojemność ma sięgnąć prawie 15 tys. m³, co wprost przełoży się na większe bezpieczeństwo okolicy podczas ulew. Rozwiązanie ma ograniczyć ryzyko cofania ścieków do piwnic i zalewania ulic, a także zmniejszyć liczbę zrzutów do Wisły przez przelewy burzowe.

W liczbach wygląda to tak:

• głębokość zbiornika – ok. 18 m,
• pojemność – prawie 15 tys. m³,
• szacowany spadek zrzutów do Wisły – o ok. 80 proc.,
• koszt inwestycji – ok. 100 mln zł.

Prace będą wymagały zabezpieczenia wałów wiślanych, nadzoru archeologicznego i współpracy z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej. To pokazuje skalę przedsięwzięcia – nie chodzi wyłącznie o techniczny element pod placem, ale o rozwiązanie, które ma poprawić funkcjonowanie całego otoczenia i jednocześnie odciążyć rzekę w czasie silnych opadów.

Muzeum Rzek Krakowskich ma wyjść poza zwykły schemat

Drugim filarem tej przemiany będzie dawna siedziba Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego, która ma stać się Muzeum Rzek Krakowskich. Pomysł wyrasta z przekonania, że to właśnie Wisła, Rudawa, Prądnik, Wilga, Dłubnia i inne cieki tworzyły Kraków jako miejsce osadnictwa, pracy i codziennego życia.

Nowa instytucja ma opowiadać nie tylko o historii rzek, ale też o legendach, tradycjach i zwyczajach związanych z wodą. Ważne jest również to, że muzeum ma działać szerzej niż klasyczna sala wystawowa. Projekt zakłada dostępność także poza standardowymi godzinami otwarcia, tak aby przestrzeń mogła żyć dłużej i mocniej wciągać ludzi związanych z nadwiślańską tematyką.

W planach są też rozwiązania, które zwiększą dostępność:

• rampa zamiast windy,
• tyflografiki,
• audiodeskrypcja,
• trasy zwiedzania w języku prostym,
• warunki do bezpiecznego przechowywania wrażliwych eksponatów.

Swoje miejsce ma tu również mobilność. Dzięki galarem „Szwajcarka” muzeum będzie mogło wypływać poza własną siedzibę i docierać do innych punktów miasta. To ciekawy zwrot – instytucja nie zamierza tylko pokazywać historii, ale sama staje się jej częścią.

Lokalizacja przy ul. Powiśle 11 nie jest przypadkowa. Budynek stoi w miejscu historycznego styku miasta z rzeką, pod Wawelem, tam gdzie przez wieki funkcjonowała przeprawa wodna. Zamiast stawiać nowy obiekt, miasto chce wykorzystać istniejący, nadając mu zupełnie nową rolę.

W nazwie oddziału Muzeum Krakowa mieszkańcy mają jeszcze zabrać głos. W ankiecie pojawią się propozycje takie jak „Muzeum Rzek Krakowskich”, „Muzeum Rzeki”, „Muzeum Rzeki w Mieście”, „Muzeum „Nurt”” oraz „Przystań Muzeum”.

Przed finalnym planem zagospodarowania placu przewidziano jeszcze drugi etap konsultacji społecznych. Odbędzie się on w terminie 21 kwietnia – 15 maja.

na podstawie: UM Kraków.