Kobiety, które weszły na UJ bocznymi drzwiami i zmieniły akademię

W krakowskim Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius szykuje się spotkanie, które zaczyna się od historii o przebieraniu, a prowadzi do opowieści o konsekwentnym zdobywaniu miejsca w świecie nauki. W ramach cyklu Dojrzali do sztuki dr Małgorzata Jędrzejczyk przypomni losy pierwszych studentek i badaczek UJ, które krok po kroku przełamywały stare schematy. 10 kwietnia 2026 o godz. 11.00, w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius w Krakowie.

• Od Nawojki po pierwsze studentki UJ, czyli historia, która długo czekała na swój głos
• Dojrzali do sztuki przenoszą się do Collegium Maius i otwierają nowy rozdział
• Wykład można złapać na żywo i online, bez płacenia za wejście

Od Nawojki po pierwsze studentki UJ, czyli historia, która długo czekała na swój głos

To opowieść nie tylko o uniwersytecie, ale też o cierpliwym rozszczelnianiu świata, który przez wieki był niemal całkowicie męski. Na UJ pierwsza studentka pojawiła się już w XV wieku, choć przyszło jej studiować w przebraniu. Nawojka została jednak zdemaskowana, a kobiety przez długi czas mogły co najwyżej słuchać wykładów jako hospitantki, bez prawa do egzaminów i tytułów.

Dopiero XIX wiek przyniósł wyraźniejsze zmiany i coraz głośniejsze dyskusje o edukacji kobiet. W 1894 roku studentki weszły oficjalnie na studia farmaceutyczne, a od 1897 roku mogły uczyć się także na Wydziale Filozoficznym, później również na Wydziale Lekarskim i Wydziale Prawa. W 1914 roku kobiety stanowiły już 25 proc. młodzieży uniwersyteckiej, a na przełomie 1955/1956 po raz pierwszy było ich więcej niż studentów. To właśnie z takich kroków, czasem małych, czasem przełomowych, zbudowała się dzisiejsza obecność kobiet na uczelni.

Dojrzali do sztuki przenoszą się do Collegium Maius i otwierają nowy rozdział

Spotkanie z dr Małgorzatą Jędrzejczyk będzie początkiem nowego etapu tego cyklu. Od kwietnia wykłady i warsztaty z serii Dojrzali do sztuki wchodzą do przestrzeni Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius, co samo w sobie nadaje tej opowieści mocniejszy kontekst. To właśnie tam łatwiej wyobrazić sobie, jak długo kobiety musiały czekać na pełne prawo do nauki i jak wiele razy musiały udowadniać, że ich obecność na uczelni nie jest chwilowym wyjątkiem.

Jędrzejczyk zapowiada opowieść nie tylko o studentkach, ale też o badaczkach i postaciach, które walczyły o dostęp kobiet do wyższego wykształcenia w Krakowie. W tle wybrzmiewa też ważny fakt z historii UJ. Pierwszą prorektorką uczelni została w 1981 roku prof. Maria Sarnecka-Keller, biochemiczka, ale na pierwszą rektorkę Uniwersytet Jagielloński wciąż czeka.

Wykład można złapać na żywo i online, bez płacenia za wejście

To dobra propozycja nie tylko dla osób, które lubią historie z akademickim nerwem, ale też dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak zmieniała się pozycja kobiet w Krakowie i w polskiej nauce. Wykład trwa około godziny, jest otwarty dla dorosłej publiczności i odbywa się w formule hybrydowej. A co najważniejsze, udział jest bezpłatny.

📍 10 kwietnia 2026, godz. 11.00
📍 Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius, Kraków
🕚 Czas trwania: ok. 60 minut
🎟 Udział: bezpłatny
💻 Forma: stacjonarnie i online przez Zoom

Żeby dostać link do wersji internetowej, trzeba wysłać zgłoszenie na [email protected]. Jeśli ktoś woli dopytać o szczegóły, kontakt jest prosty: [email protected] albo 12 42 42 860. Udział jest bezpłatny, ale w przypadku spotkania online warto wcześniej wysłać maila, żeby spokojnie wejść do sali wirtualnej.

na podstawie: MCK Kraków.