Kiedy pamięć spotyka skrzydła - lotnicy Armii Krajowej w muzealnych zbiorach.

W sercu Krakowa widoczny ślad tamtych lat łączy się z lotnictwem - to nie tylko data w kalendarzu, to historie ludzi i maszyn. Wystawy i eksponaty w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie opowiadają o tych, którzy w konspiracji też latali ponad codziennym niebezpieczeństwem, a ich losy warto poznać bliżej - zwłaszcza w dniu pamięci. 14 lutego ma od teraz dodatkowy ciężar wspomnień.

• Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej pokazuje, że w konspiracji też byli piloci i konstruktorzy
• Ryszard Witkowski połączył konspirację z pionierstwem śmigłowcowym i zostawił w muzeum swoje ślady

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej pokazuje, że w konspiracji też byli piloci i konstruktorzy

Sejm ustanowił to święto 9 stycznia 2025 roku, by oddać hołd żołnierzom największej konspiracyjnej armii Europy. Wśród nich byli ludzie, których życie krzyżowało się z lotnictwem - od pilotów po konstruktorów. To nie anegdoty, to fakty: nazwiska, które pojawiają się przy ekspozycjach i w muzealnych opisach, mówią same za siebie.

• Włodzimierz Gedymin - pułkownik pilot, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.
• Leopold Kwiatkowski - znany pod wieloma pseudonimami, pilot i instruktor szybowcowy, kurier ZWZ i żołnierz Armii Krajowej.
• Antoni Kocjan - konstruktor szybowcowy, który w AK zajmował się wywiadem dotyczącym niemieckich rakiet V-1 i V-2.

Te sylwetki pokazują, że wojna to nie tylko fronty lądowe - to także pasja techniczna i odwaga na skrzydłach.

Ryszard Witkowski połączył konspirację z pionierstwem śmigłowcowym i zostawił w muzeum swoje ślady

Historia Ryszarda Witkowskiego (1926–2022) ma kilka warstw, które łączą los konspiratora z pasją do lotnictwa. W czasie okupacji działał w NOW i Armii Krajowej, brał udział w akcjach zrzutowych i kolportażu podziemnej prasy. Rodzina Witkowskich - wraz z matką Felicją i siostrą Anielą - otrzymała tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata za ratowanie uciekinierów i powstańców. To człowiek, którego powojenna kariera też była intensywna.

Jako pilot doświadczalny w Instytucie Lotnictwa testował i latał wiropłatami - w zbiorach muzealnych pojawiają się maszyny, z którymi był związany, m.in. BŻ-1 Gil, BŻ-4 Żuk oraz SM-1. W 1973 roku Witkowski przyleciał śmigłowcem SM-1 prosto do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie i przekazał maszynę do zbiorów - gest, który dziś pozwala oglądać kawałek historii na własne oczy 🚁.

Autor książek i popularnych publikacji o śmigłowcach - takich jak “Budowa i pilotaż śmigłowców”, “Sześć stopni swobody” czy “Dzieje śmigłowca” - Witkowski tłumaczył też wspomnienia innych lotniczych asów, rozszerzając wiedzę o lotnictwie w Polsce. Jego zasługi zostały docenione m.in. Złotym Medalem Wiropłatowym FAI - medal można dziś zobaczyć na ekspozycji stałej w Hangar nr 5 w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie 📚.

Warto podejść bliżej do tych eksponatów i przeczytać krótkie noty biograficzne przy samolotach i wiropłatach - one łączą się z osobistymi historiami, które dziś obchodzimy w dniu pamięci.

na podstawie: Muzeum Lotnictwa Polskiego Kraków.