Granica UE pod lupą KAS. Zabawki i podróbki budzą najwięcej zastrzeżeń

Na granicy Unii Europejskiej coraz częściej zatrzymywane są przesyłki, które nie przechodzą zwykłej formalności, ale test bezpieczeństwa. Krajowa Administracja Skarbowa pokazuje, że jej rola dawno wyszła poza cło i podatki – dziś chodzi także o ochronę przed towarami, które mogą zaszkodzić zdrowiu albo nie spełniają unijnych norm. Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że szczególnie dużo wątpliwości budzą zabawki, a skala nieprawidłowości pozostaje wysoka. W Krakowie i całej Małopolsce ten temat ma bardzo konkretny wymiar, bo to właśnie przez graniczne procedury przechodzą kolejne partie towarów kierowanych na rynek.

• Graniczna selekcja zaczyna się jeszcze przed półką sklepową
• Zabawki najczęściej pokazują skalę problemu
• Handel internetowy przyspiesza ruch paczek i utrudnia kontrolę

Graniczna selekcja zaczyna się jeszcze przed półką sklepową

Małopolski Urząd Celno-Skarbowy w Krakowie, podobnie jak inne jednostki KAS, działa dziś nie tylko jako strażnik należności fiskalnych. Na zewnętrznej granicy UE funkcjonariusze sprawdzają, czy towar dopuszczany do obrotu spełnia wymagania techniczne, bezpieczeństwa i dokumentacyjne. To oznacza kontrolę oznakowania, deklaracji zgodności, certyfikatów, a tam, gdzie pojawiają się wątpliwości – także skierowanie przesyłki do dalszej oceny przez organy nadzoru rynku.

Taki system ma znaczenie dużo szersze niż sama odprawa. Jeśli produkt nie przejdzie pierwszego sprawdzenia, nie trafia do dystrybucji. Z perspektywy konsumenta to właśnie ten etap bywa najważniejszy, bo odcina drogę towarom, które mogłyby później trafić na sklepowe półki albo do zamówień internetowych.

W komunikacie Ministerstwa Finansów podkreślono, że Polska ze względu na położenie geograficzne bierze na siebie dużą część odpowiedzialności za kontrolę ruchu towarowego na granicy zewnętrznej Unii. To nie jest już wyłącznie sprawa formalna. W grę wchodzi zdrowie użytkowników, ochrona środowiska i uczciwe zasady gry dla legalnych producentów.

Zabawki najczęściej pokazują skalę problemu

Najbardziej wymowne są liczby dotyczące zabawek. To właśnie w tej grupie KAS najczęściej natrafia na nieprawidłowości, a dane z ostatnich dwóch lat pokazują, że problem nie słabnie.

• w 2025 roku KAS przeprowadziła 5614 kontroli bezpieczeństwa produktów, a w około 80 procentach przypadków stwierdzono nieprawidłowości,
• w 2025 roku zatrzymano ponad 352 tysiące podrabianych zabawek,
• rok wcześniej było to ponad 145 tysięcy sztuk, co oznacza wzrost o około 143 procent,
• w 2024 roku podjęto 5924 działania dotyczące zgodności produktów z wymaganiami bezpieczeństwa, a około 76 procent z nich potwierdziło nieprawidłowości,
• wtedy skontrolowano około 34,5 miliona sztuk towarów i ponad 190 milionów kilogramów produktów, z czego za niezgodne uznano około 21,2 miliona sztuk i 67 milionów kilogramów.

Za takimi liczbami stoją konkretne zagrożenia. Chodzi między innymi o brak ostrzeżeń, brak danych importera, brak oznakowania CE albo dokumentów, które potwierdzają zgodność wyrobu z unijnymi wymaganiami. W przypadku zabawek dochodzi jeszcze ryzyko obecności szkodliwych substancji, niebezpiecznych elementów drobnych czy słabej jakości materiałów, które w codziennym użyciu szybko pokazują swoje wady.

KAS zwraca też uwagę na inne grupy produktów, gdzie stawka jest podobnie wysoka. Wśród towarów budzących zastrzeżenia pojawiają się urządzenia elektryczne, części samochodowe, kosmetyki i wyroby chemiczne. Każdy z tych segmentów może kryć zagrożenie, jeśli produkt nie spełnia norm albo został wprowadzony na rynek bez wymaganych badań i dokumentów.

Handel internetowy przyspiesza ruch paczek i utrudnia kontrolę

Osobnym wyzwaniem jest handel internetowy, który rozbił wielkie dostawy na tysiące małych przesyłek. To one najczęściej trafiają do Unii drogą lotniczą, kolejową albo przez firmy kurierskie. Dla administracji celnej oznacza to więcej pracy, bardziej precyzyjną analizę ryzyka i konieczność szybkiego wyłapywania towarów, których nie da się ocenić wyłącznie po opisie na etykiecie.

Właśnie dlatego w pierwszych miesiącach 2026 roku skupiono się na kontroli zabawek. Dane z okresu od 5 marca do 15 maja pokazują, jak szeroko rozlewa się ten problem:

• skontrolowano ponad 818 tysięcy sztuk zabawek,
• wystawiono 335 wniosków o opinię dotyczącą podejrzeń naruszenia przepisów,
• 321 trafiło do Inspekcji Handlowej, a 14 do Urzędu Komunikacji Elektronicznej,
• w 287 przypadkach podejrzenia potwierdzono, co oznacza blisko 86 procent spraw z nieprawidłowościami.

To pokazuje, że sama skala przesyłek nie jest już jedynym problemem. Liczy się tempo obrotu, masa drobnych paczek i różnorodność towarów, które trafiają do obiegu z wielu kierunków naraz. W takich warunkach funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej muszą łączyć kontrolę dokumentów z analizą ryzyka, a potem współpracować z organami nadzoru rynku oraz podmiotami posiadającymi prawa własności intelektualnej.

Właśnie ta współpraca ma zamykać drogę towarom niebezpiecznym i podrabianym, zanim trafią do zwykłego obrotu. Z punktu widzenia rynku to bariera ochronna. Z punktu widzenia kupujących – ostatni moment, w którym można jeszcze zatrzymać produkt, zanim stanie się realnym problemem.

na podstawie: Małopolski Urząd Celno-Skarbowy w Krakowie.