Dwie doby w rurach. Tyle może płynąć woda z Raby do Krakowa

Zanim woda z kranu trafi do szklanki, pokonuje długą trasę przez zakład uzdatniania, zbiorniki i setki kilometrów rur. W przypadku ujęcia na Rabie sama podróż do granic Krakowa zajmuje około dwóch dób. Później pozostaje jeszcze odcinek miejskiej sieci, który może potrwać od kilku do kilkunastu godzin. Wodociągi Miasta Krakowa zapewniają, że badania potwierdzają bezpieczeństwo wody dostarczanej do mieszkań.

• Cztery źródła i dwa różne poziomy twardości
• Ozon, piasek i światło UV po drodze do kranu
• Twarda woda nie oznacza gorszej wody
• Kontrole obejmują także stare rury i instalacje w budynkach
• Dobowe zużycie pozostaje wyraźnie niższe od możliwości produkcyjnych

Cztery źródła i dwa różne poziomy twardości

Woda dostarczana do Krakowa pochodzi z trzech rzek – Sanki, Dłubni i Rudawy – oraz ze zbiornika dobczyckiego. Każde ujęcie ma własne uwarunkowania, między innymi związane z podłożem, przez które przepływa woda.

Sanka trafia do Zakładu Uzdatniania Wody Bielany, Dłubnia do zakładu o tej samej nazwie, a woda z Raby jest oczyszczana w Zakładzie Uzdatniania Wody Raba w Dobczycach. Łączna zdolność produkcyjna tych obiektów wynosi prawie 300 tys. m³ na dobę.

Wody z Sanki, Dłubni i Rudawy płyną przez obszary Jury Krakowsko-Częstochowskiej, gdzie dominują skały wapienne. Ich twardość wynosi około 300 mg węglanu wapnia na litr. Woda z Raby, przepływającej przez flisz karpacki z piaskowców magurskich, jest wyraźnie miększa – około 120 mg węglanu wapnia na litr.

Różnice dotyczą przede wszystkim twardości. Skład mineralny poszczególnych rodzajów krakowskiej wody jest poza tym podobny. Dlatego mieszkańcy różnych części miasta mogą zauważyć przede wszystkim odmienne tempo powstawania kamienia w czajniku czy ekspresie.

Ozon, piasek i światło UV po drodze do kranu

Uzdatnianie zaczyna się już na ujęciu, gdzie kraty i sita zatrzymują większe zanieczyszczenia. Później woda przechodzi kolejne etapy oczyszczania, a każdy z nich odpowiada za inny rodzaj substancji.

Najpierw stosowane jest ozonowanie. Ozon utlenia mikrozanieczyszczenia organiczne, a następnie węgiel aktywny pochłania powstałą materię. Kolejny etap to koagulacja i sedymentacja. Dodany koagulant łączy drobne cząstki w większe skupiska, które szybko opadają na dno. Klarowanie trwa od kilku do kilkunastu minut, po czym osady są usuwane, a woda trafia na filtry.

Filtracja piaskowa zatrzymuje pozostałe zawiesiny i bardzo drobne zanieczyszczenia. Na końcu przeprowadzana jest dezynfekcja:

• promieniowaniem UV,
• dwutlenkiem chloru,
• podchlorynem sodu wytwarzanym elektrolitycznie z soli kuchennej.

W Krakowie nie używa się chloru do dezynfekcji wody. Zastosowane środki są dozowane w minimalnych ilościach, aby utrzymać bezpieczeństwo mikrobiologiczne również podczas przepływu przez sieć.

Woda z Raby ma do pokonania szczególnie długi odcinek. Zakład znajduje się około 30 km od granic Krakowa, a transport odbywa się między innymi dwiema magistralami – Raba 1 i Raba 2 – o średnicy 1000 i 1400 mm. Po drodze działają zbiorniki wody pitnej o łącznej pojemności niemal 200 tys. m³.

Sieć wodociągowa w Krakowie ma ponad 2400 km. Obejmuje magistrale, sieć rozdzielczą i przyłącza. Po dotarciu do miasta woda potrzebuje jeszcze kilku lub kilkunastu godzin, aby trafić do konkretnego mieszkania.

Twarda woda nie oznacza gorszej wody

Twardość bywa uciążliwa w codziennym użytkowaniu. Oznacza częstsze odkamienianie urządzeń i większe zużycie soli w zmywarce. Nie jest jednak równoznaczna z zagrożeniem dla zdrowia.

Przepisy dopuszczają twardość na poziomie 500 mg węglanu wapnia na litr. Woda dostarczana w Krakowie osiąga mniej więcej połowę tej wartości. Zawiera około 360 mg różnego rodzaju minerałów, przede wszystkim wapnia i magnezu, które są potrzebne organizmowi, między innymi dla prawidłowego funkcjonowania układu krążenia.

Zbyt intensywne zmiękczanie również nie byłoby korzystne, ponieważ pozbawiłoby wodę części naturalnych składników mineralnych. Dla mieszkańca oznacza to prostą zależność: osad w czajniku może wymagać sprzątania, ale sama twardość nie jest powodem, by rezygnować z picia wody z kranu.

Kontrole obejmują także stare rury i instalacje w budynkach

Wodociągi Miasta Krakowa monitorują możliwość wtórnego zanieczyszczenia mikrobiologicznego, wpływ materiałów użytych do budowy przewodów oraz produkty korozji powstające w stalowych i żeliwnych rurach. Spółka współpracuje również ze spółdzielniami mieszkaniowymi.

W wytypowanych mieszkaniach pobierano próbki o różnych porach – rano, po okresie stagnacji wody, a także po powrocie mieszkańców do domu i zwiększeniu poboru. Analizowano parametry, które mogłyby wskazywać na pogorszenie jakości w instalacji. W opisanych badaniach nie wykryto negatywnego wpływu sieci na wodę.

Każdego roku analizowane są tysiące wyników dotyczących jakości wody. Reklamacji jest niewiele, a najczęściej dotyczą twardości lub wątpliwości, które można szybko wyjaśnić. W razie zmiany smaku, zapachu czy wyglądu wody mieszkańcy mogą zgłosić sprawę do Wodociągów Miasta Krakowa.

„Dobra woda prosto z kranu, a nie prosto z rury czy wodomierza” – mówił dr Tadeusz Bochnia, zastępca dyrektora produkcji Wodociągów Miasta Krakowa.

Dobowe zużycie pozostaje wyraźnie niższe od możliwości produkcyjnych

Mieszkańcy Krakowa zużywają średnio 150–160 tys. m³ wody na dobę. Przy zdolności produkcyjnej sięgającej 300 tys. m³ oznacza to znaczny zapas w systemie zaopatrzenia.

Pobór zmienia się w rytmie dnia. Najwyższe wartości pojawiają się rano, gdy mieszkańcy korzystają z łazienek i przygotowują się do pracy lub szkoły. Drugie zwiększenie następuje po południu, podczas gotowania, prania i sprzątania. W nocy zużycie spada do minimum.

Wodociągi Miasta Krakowa przygotowują procedury zarówno na problemy z jakością wody, jak i na zagrożenia dla ciągłości dostaw. Awarie są traktowane jako element eksploatacji dużego systemu, a nie jako sygnał utraty jego stabilności. Rosnące zainteresowanie piciem wody z kranu potwierdzają badania satysfakcji klientów prowadzone przez Krakowski Holding Komunalny oraz zapotrzebowanie na montaż pitników w budynkach użyteczności publicznej.

Za metr sześcienny wody mieszkańcy płacą niewiele ponad 6 zł, co daje około 0,7 grosza za litr. Oprócz niższej ceny wybór wody z kranu oznacza także ograniczenie liczby plastikowych opakowań.

na podstawie: UM Kraków.