Mandaty wciąż do 500 zł, taksówek prawie trzy razy więcej. Potrzebne zmiany prawa

Po zmroku problemy z hałasem, alkoholem i bezpieczeństwem nie kończą się na granicach jednej ulicy. W Krakowie działają już rozwiązania organizacyjne, ale część narzędzi pozostaje poza zasięgiem samorządu. Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy wskazuje przepisy, które wymagają zmian na poziomie państwa.

• Krakowskie służby czekają na wyższe mandaty i dostęp do rejestrów
• Zezwolenia na alkohol nie zawsze chronią mieszkańców i uczciwych przedsiębiorców
• Limity hałasu działają tylko na części wydarzeń

Krakowskie służby czekają na wyższe mandaty i dostęp do rejestrów

Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy została powołana przy Prezydencie Miasta Krakowa w sierpniu 2024 roku. W jej pracach uwzględniono bezpieczeństwo, porządek publiczny, transport oraz ofertę kierowaną do mieszkańców i turystów. To pierwsze w Polsce ciało doradcze o tak szerokiej reprezentacji, zajmujące się zarządzaniem miastem po zmroku.

Jednym z najczęściej wskazywanych problemów jest wysokość grzywien za wykroczenia. Maksymalny mandat nakładany przez straż miejską nadal wynosi 500 zł, choć od 2001 roku średnia krajowa wzrosła ponad czterokrotnie. Zdaniem Komisji i Burmistrza Nocnego taka kwota nie odstrasza już skutecznie od zakłócania spoczynku nocnego czy picia alkoholu w miejscach publicznych.

Krakowskie postulaty dotyczą również uprawnień straży gminnych. Podczas interwencji funkcjonariusze nie mają dostępu do części rejestrów, między innymi Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Wtedy muszą wzywać Policję, nawet jeśli chodzi o czynności, które mogłyby zostać wykonane przez jeden patrol. Oznacza to dłuższe oczekiwanie na zakończenie interwencji i angażowanie dwóch służb do tej samej sprawy.

Władze Krakowa zwracały się w tych kwestiach do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zmiana przepisów mogłaby ograniczyć liczbę sytuacji, w których strażnicy muszą czekać na wsparcie Policji tylko dlatego, że nie mogą samodzielnie sprawdzić potrzebnych danych.

Osobnym wyzwaniem jest rynek przewozu osób. Po wejściu w życie przepisów określanych jako Lex Uber liczba taksówek w Krakowie wzrosła z około 4 tysięcy w 2019 roku do niespełna 12 tysięcy w 2025 roku. Strona społeczna zwraca uwagę, że część kierowców niewystarczająco zna przepisy ruchu drogowego, zasady obowiązujące w parkach kulturowych, język polski oraz topografię miasta. Komisja ma w najbliższym czasie przedstawić bardziej szczegółowe propozycje dotyczące tej branży.

Zezwolenia na alkohol nie zawsze chronią mieszkańców i uczciwych przedsiębiorców

Problemy dotyczą także sprzedaży alkoholu. Obowiązujący system zezwoleń może stawiać wieloletniego przedsiębiorcę, który nie powodował problemów, w podobnej sytuacji jak nowy podmiot wchodzący na rynek. Jeśli wcześniejsze zezwolenie wygaśnie, przedsiębiorca może zostać zmuszony do ponownego oczekiwania na dokument, nawet przy ograniczonej liczbie dostępnych zezwoleń.

Trudności pojawiają się również przy cofaniu zezwoleń. Przepisy wymagają wykazania związku naruszeń z konkretną działalnością, a zezwolenie jest przypisane do przedsiębiorcy, nie do lokalu. Po jego cofnięciu działalność w tym samym miejscu może więc rozpocząć nowa firma założona przez tego samego przedsiębiorcę.

Władze Krakowa postulują rozwiązania, które jednocześnie chroniłyby rzetelne firmy i ułatwiały reakcję na uporczywe naruszanie porządku oraz bezpieczeństwa otoczenia. Uwagi miasta przekazano przy okazji prac nad ministerialnym projektem nowelizacji Ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Powiązany artykuł

Więcej patroli i nocny nadzór w Krakowie przed sezonem turystycznym

Limity hałasu działają tylko na części wydarzeń

Koncerty plenerowe i imprezy masowe są popularne, ale źle ustawione nagłośnienie może być słyszalne w dużej części miasta. Obowiązujące rozporządzenie Ministerstwa Środowiska określa dopuszczalne poziomy hałasu, jednak nie zabezpiecza wystarczająco przed nadmiernym natężeniem dźwięku, zwłaszcza po zmroku.

W Krakowie od ponad dwóch dekad stosowana jest bardziej szczegółowa regulacja dotycząca wydarzeń na terenach udostępnianych przez Gminę Miejską Kraków. Zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa określa:

• maksymalny poziom dźwięku wynoszący 85 dB,
• odległość 32 metrów od źródła dźwięku, w której wykonywany jest pomiar.

Straż Miejska prowadzi pomiary podczas imprez organizowanych między innymi na:

• Rynku Głównym,
• Małym Rynku,
• placu Szczepańskim.

Organizator, który nie dotrzyma ustalonego standardu, nie otrzymuje zwrotu wpłaconej kaucji. Komisja wskazuje, że podobne rozwiązanie mogłoby obowiązywać także na nieruchomościach udostępnianych przez województwo. Apel w tej sprawie trafił do marszałka województwa.

Jeszcze trudniejsza sytuacja dotyczy zgromadzeń publicznych. Prawo przewiduje ich organizację w celu wspólnych obrad albo wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych. Tymczasem na płycie Rynku Głównego zgłaszane są wydarzenia o charakterze zarobkowym i komercyjnym, w tym występy oraz dyskoteki trwające do późnych godzin.

Zgłoszenie takiego wydarzenia jako zgromadzenia publicznego oznacza brak ograniczeń dotyczących czasu trwania i poziomu nagłośnienia. Samorząd może rozwiązać zgromadzenie tylko wtedy, gdy jego przebieg zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. Władze gminy zwróciły się do Rzecznika Praw Obywatelskich o przeanalizowanie przepisów i przygotowanie rekomendacji dla ustawodawcy.

Część problemów można rozwiązywać na miejscu – przez lepszą organizację pracy służb, edukację oraz rozmowy z przedsiębiorcami i mieszkańcami. Doświadczenia z Krakowa wskazują jednak, że bez zmian krajowych przepisów samorządy nadal będą miały ograniczone możliwości reagowania na nowe zjawiska związane z nocnym życiem, transportem, alkoholem i hałasem. Aby działania były szybsze i skuteczniejsze, potrzebne są także decyzje administracji rządowej oraz parlamentarzystów.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.