W MCK rozbiorą na części trudne dziedzictwo III Rzeszy

Już 24-26 czerwca w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie rusza międzynarodowe spotkanie, które zamiast wygodnych odpowiedzi stawia trudne pytania o pamięć, przestrzeń i odpowiedzialność. To warsztaty dla badaczy z kilku krajów Europy, poświęcone temu, jak nazistowska architektura i urbanistyka próbowały porządkować okupowane miasta - i co dziś z tym dziedzictwem zrobić. 🏛️🔎

• Nazistowska urbanistyka i architektura w MCK otworzą rozmowę, której nie da się ominąć
• W centrum uwagi znajdą się zdjęcia, mapy i obrazy, które budowały narrację okupanta
• Krakowskie spotkanie wpisuje się w dłuższą serię badań nad niechcianym dziedzictwem

Nazistowska urbanistyka i architektura w MCK otworzą rozmowę, której nie da się ominąć

Warsztaty przygotowują dr Żanna Komar z MCK i dr Annika Wiennert z Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. Ich temat - „Nazistowska urbanistyka, architektura i ich media obrazowe w okupowanej przez Niemcy Polsce i innych krajach Europy Środkowej” - brzmi akademicko, ale dotyka spraw bardzo konkretnych: tego, jak w czasie okupacji projektowano miasta, jak utrwalano je na fotografiach, mapach i w obrazach oraz jak te materiały wykorzystywano do germanizacji podporządkowanych miejsc.

W Krakowie spotkają się badacze i badaczki z Austrii, Litwy, Niemiec, Francji i Polski. Będą patrzeć na pozornie neutralne zdjęcia i dokumenty, szukając w nich śladów przemocy, polityki i planowania przestrzeni pod dyktando okupanta. 📚

W centrum uwagi znajdą się zdjęcia, mapy i obrazy, które budowały narrację okupanta

To nie będzie rozmowa wyłącznie o budynkach. Eksperci przyjrzą się też ludziom stojącym za tymi materiałami - w tym lokalnym fotografom i architektom, których wiedza i umiejętności zostały wykorzystane przez niemieckie władze. Ważnym wątkiem stanie się pytanie, jak dziś czytać takie źródła, kiedy służą już nie propagandzie, tylko badaniom naukowym i wystawom muzealnym.

Właśnie tu kryje się sedno całego przedsięwzięcia: z jednej strony można zobaczyć, jak działał aparat okupacji, z drugiej - jak opowiadać o tym odpowiedzialnie, bez oswajania przemocy i bez zacierania kontekstu. To temat, który szczególnie mocno wybrzmiewa w mieście takim jak Kraków, gdzie ślady wojennej przebudowy są wciąż częścią codziennego krajobrazu. 🧭

Powiązany artykuł

Krakowska architektura w cieniu wojny wraca do rozmowy w Oświęcimiu

Krakowskie spotkanie wpisuje się w dłuższą serię badań nad niechcianym dziedzictwem

Czerwcowe warsztaty w MCK będą czwartą odsłoną międzynarodowego cyklu poświęconego urbanistycznemu dziedzictwu III Rzeszy na terenach okupowanych w czasie II wojny światowej. Wcześniejsze edycje odbyły się w maju 2024 roku w Turku, w grudniu 2024 roku w Poznaniu oraz w październiku 2025 roku w Lüneburgu.

MCK od lat wraca do tego tematu, traktując go jako ważną część swoich badań nad pamięcią i architekturą. Już w 1994 roku prof. Piotr Krakowski pytał, czy w ogóle warto zajmować się sztuką nazistowską, a później prof. Jacek Purchla opisywał m.in. hitlerowskie wizje Krakowa. W 2018 roku krakowska instytucja zorganizowała konferencję o kłopotliwym dziedzictwie III Rzeszy w Polsce, a w 2022 roku w Galerii MCK pokazano wystawę „Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945”.

Tym razem znów chodzi o coś więcej niż akademicką debatę. To próba ułożenia na nowo opowieści o mieście, które miało zostać przepisane przez okupanta - i o tym, jak dziś czytać te wszystkie ślady bez uproszczeń i bez wygodnych skrótów.

na podstawie: MCK Kraków.