Żłobki i kluby rodziców – Kraków rozbudowuje system opieki nad najmłodszymi

Miasto inwestuje w miejsca, które mają zmienić codzienność rodzin w Krakowie – nie tylko przez nowe budynki, lecz także przez wsparcie specjalistów i bezpłatne spotkania dla rodziców. Wśród planów są żłobki modułowe z rozwiązaniami energooszczędnymi oraz setki dodatkowych miejsc. To próba połączenia infrastruktury z opieką „miękką”, która ma towarzyszyć rodzinom na starcie.

• Jak teraz wygląda oferta i ile miejsc przybędzie w Krakowie
• Program Aktywny Maluch napędza budowy nowych placówek
• Kluby Rodziców i programy wspierające wychowanie jako element systemu

Jak teraz wygląda oferta i ile miejsc przybędzie w Krakowie

W systemie opieki nad dziećmi do lat 3 krakowskie władze łączą dwa filary: miejskie żłobki oraz powszechnie dofinansowywane placówki niepubliczne. Obecnie w gminie działa 409 żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów, które razem oferują 12,6 tys. miejsc. Struktura wygląda następująco:

• 33 żłobki miejskie: 22 samorządowe (2 331 miejsc) oraz 11 prowadzonych na zlecenie miasta (767 miejsc).
• 276 żłobków niepublicznych i 18 klubów dziecięcych – łącznie ok. 9,6 tys. miejsc.
• 82 dziennych opiekunów.
• Ponad 95 proc. miejsc objętych jest miejskim dofinansowaniem.

Podstawą prawną jest ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, która przewiduje maksymalnie 10 godzin opieki dziennie na dziecko. Miasto korzysta z możliwości udzielania dotacji od 2012 roku; obecne stawki dla placówek niepublicznych to 2,90 zł za godzinę (styczeń–sierpień) i 1,90 zł za godzinę (wrzesień–grudzień), a dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności 6,00 zł za godzinę.

Program Aktywny Maluch napędza budowy nowych placówek

W latach 2023–2026 miasto planuje uruchomić 11 nowych żłobków samorządowych oraz przeprowadzić modernizację placówki na os. Willowym 2, co razem oznacza ponad 1 060 nowych miejsc – wzrost o około 33 proc. liczby miejsc miejskich. Inwestycje realizowane są w ramach programu „Aktywny Maluch 2022–2029”, finansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy.

Najważniejsze lokalizacje i planowane pojemności nowych obiektów:

• ul. Jabłonkowska – 150 miejsc
• ul. Księcia Józefa – 120 miejsc (pierwszy żłobek w Dzielnicy VII)
• ul. Działowskiego (Kliny) – 150 miejsc
• ul. Wróblowicka – 80 miejsc (pierwszy w Dzielnicy X)
• ul. Krzemionki – 100 miejsc
• ul. Rybitwy – 100 miejsc
• Dzielnica XVII – ul. Niebyła, ul. Lubocka/Łuczanowicka, ul. Wadowska – nowe placówki tam, gdzie wcześniej nie było miejskich żłobków
• Nowa Huta – ul. Drożyska, ul. Karaszewicza-Tokarzewskiego
• Modernizacja na os. Willowym zwiększy pojemność o 50 dzieci

Nowe obiekty projektowane są w technologii modułowej z rozwiązaniami proekologicznymi: zielone dachy, ogrody deszczowe, instalacje fotowoltaiczne oraz systemy retencji wód opadowych. Celem jest bezpieczeństwo i funkcjonalność połączone z podniesieniem jakości przestrzeni miejskiej.

“Kraków wprowadza inicjatywy, które wspierają rodziny w codziennym życiu. Zależy nam, aby rodzice i dzieci mogli w pełni uczestniczyć w życiu miasta, a nasze działania uwzględniają potrzeby mieszkańców na każdym etapie życia”
— Aleksander Miszalski

Kluby Rodziców i programy wspierające wychowanie jako element systemu

Poza miejscami opieki miasto rozwija ofertę spotkań i wsparcia dla rodziców. Działa około 50 Klubów Rodziców prowadzonych przez organizacje pozarządowe, instytucje kultury i jednostki miejskie; trzy z nich skierowane są do rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami. Program klubów obejmuje warsztaty rozwojowe, spotkania z psychologami i dietetykami oraz konsultacje dotyczące zdrowia i wychowania. Większość zajęć jest bezpłatna.

Miasto wspiera też rodziny wielodzietne programem „Krakowska Karta Rodzinna 3+”; w 2024 roku program obejmował 6 272 rodziny. W ramach kampanii organizowany jest plebiscyt „Miejsce Przyjazne Rodzinom z Dziećmi”, promujący udogodnienia architektoniczne i komforty dla rodzin.

Praktyczne informacje do szybkiego przeglądu:

• Maksymalny czas opieki przewidziany przez ustawę: 10 godzin dziennie.
• Stawki dotacji w 2026 r.: 2,90 zł (styczeń–sierpień), 1,90 zł (wrzesień–grudzień), 6,00 zł dla dzieci z orzeczeniem.
• Obszary bez miejskich żłobków: VII Zwierzyniec, IX Łagiewniki–Borek Fałęcki, X Swoszowice, XVII Wzgórza Krzesławickie.

W praktyce dla rodziny oznacza to, że poza wyborem placówki warto sprawdzić kilka kwestii: miejsca w rejonie zamieszkania, czy dana niepubliczna placówka korzysta z miejskiego dofinansowania, jakie formy wsparcia specjalistycznego oferuje żłobek (logopeda, psycholog, terapeuta integracji sensorycznej), oraz czy w pobliżu działa Klub Rodziców oferujący warsztaty i konsultacje. Zielone i energooszczędne rozwiązania w nowych obiektach mogą zmniejszyć koszty eksploatacji i podnieść komfort – to element, który przekłada się na codzienne użytkowanie placówki.

Tak skonstruowany system łączy infrastrukturę, finansowe wsparcie oraz ofertę specjalistyczną, a celem władz jest, by do 2026 roku opieką objęte zostało ponad połowa dzieci w wieku 0–3 lata.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.