Nowy regulamin Budżetu Obywatelskiego - większa przejrzystość i zasady dostępu

W Krakowie zmienia się sposób, w jaki trafiają pomysły mieszkańców do realizacji. Urząd wprowadza bardziej szczegółowe reguły dotyczące dostępności projektów, ich kosztów i warunków głosowania, aby eliminować pomysły niewykonalne i zwiększyć przejrzystość procesu. Nowe zapisy mają ułatwić zgłaszanie realnych projektów i chronić wydatkowanie publicznych środków.

• Nowy porządek w głosowaniu - jak działa Budżet Obywatelski
• Reguły dostępności i warunki zgłaszania w Krakowie
• Ocena kosztów, trwałość projektów i praktyczne wskazówki dla autorów

Nowy porządek w głosowaniu - jak działa Budżet Obywatelski

W regulaminie zaktualizowano zasady oddawania głosów i organizacji punktów do głosowania. Mieszkańcy mogą wybierać więcej projektów, a procedury mają ograniczyć ryzyko faworyzowania konkretnych zgłoszeń. Najważniejsze zmiany dotyczą m.in. tego, ile projektów można wskazać na karcie i gdzie mogą stanąć punkty do głosowania. Wprowadzono też zakaz angażowania instytucji miejskich w promocję konkretnych projektów – to ma zabezpieczyć bezstronność wyboru.

Wybrane zapisy dotyczące głosowania i punktów do głosowania:

• możliwość oddania głosu na maksymalnie 3 projektów ogólnomiejskich oraz 3 projektów dzielnicowych;
• głos uznawany jest za ważny już przy wskazaniu przynajmniej jednego projektu z każdego typu;
• punkty do głosowania nie mogą być zlokalizowane w miejscach realizacji projektów z danej edycji ani obsługiwane przez autorów zgłoszeń;
• instytucje miejskie, szkoły i inne placówki nie mogą prowadzić agitacji na rzecz konkretnych projektów.

Zmiany mają też uprościć udział: karta głosowania nie musi być wypełniona w całości, można oddać głos tylko na te propozycje, które faktycznie się podobają.

Reguły dostępności i warunki zgłaszania w Krakowie

Regulamin doprecyzowuje, co oznacza ogólnodostępność projektu, tak aby efekty były realnie dostępne dla mieszkańców bez opłat. Dla inwestycji wprowadzono konkretne wymagania dotyczące godzin udostępniania, a dla projektów nieinwestycyjnych - zasady rekrutacji i sprzętu.

Wybrane wymogi formalne i dostępności:

• projekty inwestycyjne muszą być dostępne co najmniej 25 godzin tygodniowo w godzinach 6.00-22.00, w miarę możliwości także w weekendy i bez możliwości wynajmu komercyjnego;
• zakaz załączania podpisanych list poparcia przy zgłoszeniach (ochrona danych osobowych i ocena merytoryczna);
• obowiązek przedstawienia oświadczenia o współpracy od instytucji, na terenie której projekt miałby się odbyć;
• dla projektów nieinwestycyjnych wymagane jest określenie liczby uczestników, zasad rekrutacji, potwierdzenie dostępności oraz wykaz sprzętu pomocniczego;
• minimalne progi kosztowe projektu: 50 000 zł dla projektów ogólnomiejskich (limit do 20% puli BO) oraz 5 000 zł dla projektów dzielnicowych (limit do 40% puli BO).

Regulamin ogranicza także rodzaje wydatków i interwencji w przestrzeń publiczną – wśród zakazów są m.in. ograniczenia ingerencji w cenne tereny zielone, wprowadzanie obcych gatunków, zakup sprzętu osobistego czy wypłaty stałych wynagrodzeń niezwiązanych bezpośrednio z zadaniem.

Ocena kosztów, trwałość projektów i praktyczne wskazówki dla autorów

Urząd wprowadza rygor badania rynku podczas weryfikacji projektów: weryfikatorzy mają analizować oferty i ceny materiałów oraz usług, a przy zadaniach z długoterminowym utrzymaniem – szacować koszty eksploatacyjne na kolejne lata. Dzięki temu kosztorys zamknięty na etapie dopuszczenia projektu do głosowania ma być bliższy realnym wydatkom i zwiększać szanse na wykonanie. Dodatkowo wprowadzono obowiązki dotyczące trwania efektów po realizacji.

Najważniejsze elementy kontroli i trwałości:

• weryfikacja rynkowa kosztów oraz uwzględnienie przyszłych kosztów utrzymania w kosztorysie;
• limit kosztów osobowych w zadaniach nieinwestycyjnych do 15%;
• obowiązek utrzymania efektów projektów inwestycyjnych przez minimum 5 lat, a oznakowania przez 5 lat (drzewa przez 3 lata);
• wymóg informowania o rekrutacji projektów nieinwestycyjnych z co najmniej 14-dniowym wyprzedzeniem i publikacji szczegółów w BIP;
• coroczna ewaluacja procesu, którą ma przygotowywać Prezydent do końca każdego roku.

Dla zgłaszających to impulsy praktyczne: planować realistyczny budżet z uwzględnieniem kosztów utrzymania, przygotować oświadczenia o współpracy z instytucjami, dopilnować terminów i zasad rekrutacji oraz unikać rozwiązań wyraźnie zabronionych w regulaminie. Te zmiany upraszczają ocenę projektów i ograniczają ryzyko odwołań czy braku wykonania po wyborze.

Za zmianami stoi m.in. Wydział Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego Urzędu Miasta Krakowa oraz dokumenty przygotowane przez Urząd Miasta Krakowa. Nowa wersja regulaminu ma wejść w życie od tegorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego - ma to zwiększyć przejrzystość i trwałość inwestycji realizowanych dzięki partycypacji.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.