Kolegium Europy Wschodniej ma 25 lat - od debat po solidarność z Ukrainą

W Zamku na Wodzie w Wojnowicach spotkali się ludzie, dla których rozmowa o Europie Wschodniej nie jest akademickim ćwiczeniem, lecz codzienną pracą. Jubileusz Kolegium Europy Wschodniej stał się okazją do spojrzenia wstecz, ale przede wszystkim do rozmowy o tym, co jeszcze przed Polską i jej wschodnimi sąsiadami.

• Jubileusz 25-lecia Kolegium Europy Wschodniej połączył debatę i wspomnienia
• MCK i Kolegium Europy Wschodniej od lat prowadzą wspólną rozmowę
• Literatura i ukraińskie głosy nadały tej współpracy konkretny wymiar

Jubileusz 25-lecia Kolegium Europy Wschodniej połączył debatę i wspomnienia

Uroczystość odbyła się 25 września w Zamku na Wodzie w Wojnowicach. Wzięli w niej udział przedstawiciele środowisk intelektualnych, kulturalnych i dyplomatycznych, wśród nich dyrektorka MCK Agata Wąsowska-Pawlik oraz prof. Jacek Purchla.

Kolegium Europy Wschodniej działa od 2001 roku. Powstało z inicjatywy Jana Nowaka-Jeziorańskiego i od początku koncentruje się na budowaniu dialogu Polski z krajami Europy Wschodniej. Przez ćwierć wieku instytucja wydała setki książek, raportów i analiz, a także stworzyła dwie opiniotwórcze redakcje: „Nową Europę Wschodnią” i „New Eastern Europe”.

Wojnowice nie były więc tylko miejscem jubileuszowego spotkania. To właśnie tam podsumowano dorobek organizacji, która przez lata łączyła kulturę, publicystykę, badania i rozmowę o polityce. W programie znalazły się dyskusje o przyszłości Kolegium oraz o wizji nowej Polski Jana Nowaka-Jeziorańskiego, prowadzone przez Agnieszkę Lichnerowicz. Wręczono również Nagrody Kolegium Europy Wschodniej. 🎓

Wśród uczestników debat znaleźli się m.in. prezes zarządu Laurynas Vaiciunas, jego zastępca Jan Andrzej Dąbrowski, redaktor naczelny „New Eastern Europe” Adam Reichardt oraz członkini zarządu i redaktorka tego pisma Iwona Reichardt. W rozmowach uczestniczyli także publicystka i historyczka Bogumiła Berdychowska oraz historyk i publicysta Paweł Kowal.

MCK i Kolegium Europy Wschodniej od lat prowadzą wspólną rozmowę

Dla MCK jubileusz był również okazją do przypomnienia wieloletniej współpracy z Kolegium. Obie instytucje spotykały się przy projektach dotyczących kultury, dyplomacji, historii i przyszłości Europy Środkowej.

Jednym z ważnych punktów tej współpracy była wystawa „Ukraina. Wzajemne spojrzenia”, prezentowana w latach 2021-2022. MCK i Kolegium współorganizowały także spotkanie z prof. Jarosławem Hrycakiem, które otworzyło konferencję „Polska Polityka Wschodnia”. Rozmowę prowadził dr Łukasz Galusek, ówczesny dyrektor ds. programowych MCK.

Na wspólnej liście znalazły się również debaty poświęcone polityce wschodniej i polskiemu soft power. W 2023 roku rozmawiano o raporcie Adama Balcera „Na Wschodzie bez zmian? Orientalizacja we współczesnej Polsce”. Dwa lata później punktem wyjścia do debaty był raport Kacpra Dziekana „Między Kresami a Kulturą. Polskie soft-power na kierunku wschodnim”.

To współdziałanie wykraczało poza konferencje. 📚 Obie instytucje spotykały się także przy wydarzeniach literackich, działaniach na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i inicjatywach solidarności z Ukrainą.

Literatura i ukraińskie głosy nadały tej współpracy konkretny wymiar

W MCK odbywały się Noce Poezji, wieczory autorskie oraz rozmowy o miastach i literaturze Ukrainy. Wokół książki dr Żanny Komar „Stanisławów 20/XX. Miasto i architektura” uczestnicy przyglądali się historii i przestrzeni dawnego Stanisławowa.

W 2024 roku odbyło się spotkanie „Mit miasta. Nowoczesna literatura ukraińska”, a w 2025 roku cykl „Głosy z Ukrainy”, poświęcony książkom Julii Iluchy i Myrosława Łajuka. Były to rozmowy o literaturze, ale także o pamięci, tożsamości i doświadczeniu wojny.

MCK i Kolegium organizowały ponadto wizyty studyjne zagranicznych dziennikarzy i dziennikarek oraz przedstawicieli organizacji międzynarodowych. Wspólne działania obejmowały rozmowy o polsko-ukraińskiej współpracy kulturalnej i dyplomatycznej, a także wymianę doświadczeń między środowiskami intelektualnymi i twórczymi. 🤝

Jubileusz w Wojnowicach pokazał, że 25 lat Kolegium Europy Wschodniej to nie tylko liczba. To sieć spotkań, publikacji, debat i projektów, które pozwalają patrzeć na wschodnich sąsiadów Polski z większą uwagą i bez uproszczeń.

na podstawie: MCK Kraków.