Autostrada A4 nie jest darmowa dla wszystkich kierowców

Na trasie z Katowic do Krakowa o wysokości opłaty decyduje nie tylko wybrany odcinek, ale także rodzaj pojazdu. Inaczej wygląda to w przypadku samochodu osobowego, inaczej ciężarówki, a jeszcze inne zasady dotyczą transportu ponadgabarytowego. Sprawdzamy, kto pobiera opłaty, kto obsługuje fotoradary i dlaczego oświetlenie drogi krajowej często należy do gminy.

• Kierowcy osobówek płacą tylko na wybranych odcinkach autostrad
• Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości mają własnego zarządcę
• Za światło przy drodze krajowej często odpowiada gmina
• Transport ponadgabarytowy wymaga zgody i dokładnie wyznaczonej trasy

Kierowcy osobówek płacą tylko na wybranych odcinkach autostrad

Spośród 5585 km dróg szybkiego ruchu w Polsce kierowcy samochodów osobowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t oraz motocykli płacą za przejazd jedynie na 466 km. Chodzi o odcinki zarządzane przez trzech koncesjonariuszy:

• A1 Rusocin–Nowa Wieś,
• A2 Świecko–Konin, z wyjątkiem odcinka między węzłami Poznań Zachód i Poznań Wschód,
• A4 Katowice–Kraków.

To oznacza, że przejazd autostradą A4 na odcinku między Katowicami a Krakowem podlega opłacie dla wskazanych grup pojazdów. Na pozostałej większości dróg szybkiego ruchu samochody osobowe i motocykle mogą poruszać się bez opłat.

Inaczej rozliczani są kierowcy pojazdów o masie całkowitej powyżej 3,5 t. Opłaty obejmują ich także na autostradach zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a ponadto na większości dróg ekspresowych oraz na niektórych drogach krajowych klasy GP, czyli głównego ruchu przyspieszonego.

Elektroniczny pobór opłat prowadzi system e–TOLL, za który odpowiada Krajowa Administracja Skarbowa. Przed wyjazdem cięższym pojazdem warto sprawdzić nie tylko samą trasę, ale również jej kategorię i obowiązujący sposób rozliczenia. Ten sam przejazd może być bezpłatny dla osobówki, a płatny dla większego pojazdu.

Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości mają własnego zarządcę

Fotoradary oraz urządzenia do odcinkowego pomiaru prędkości nie są obsługiwane przez GDDKiA. Za automatyczną kontrolę ruchu odpowiada Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, działające w strukturze Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

CANARD zajmuje się zarówno tradycyjnymi fotoradarami, jak i systemami OPP. Plany ustawienia takich urządzeń na drogach krajowych są opiniowane przez GDDKiA oraz Policję. GDDKiA może również zgłaszać własne propozycje lokalizacji.

Najprostszy sposób na uniknięcie mandatu pozostaje ten sam na autostradzie, drodze ekspresowej i w strefie odcinkowego pomiaru – jazda zgodna z ograniczeniem. Kierowca korzystający z tempomatu może ustawić dopuszczalną prędkość, a przy tempomacie adaptacyjnym także bezpieczny odstęp od poprzedzającego auta. Trzeba jednak reagować na zmianę warunków albo dodatkowe oznakowanie.

Równa jazda ma również wymiar praktyczny. Zwykle oznacza mniejsze zużycie paliwa i bardziej przewidywalny czas podróży. Nie eliminuje oczywiście opóźnień spowodowanych kolizją lub wypadkiem, ale ogranicza ryzyko związane z gwałtownym przyspieszaniem i hamowaniem.

Za światło przy drodze krajowej często odpowiada gmina

Oświetlenie drogi krajowej nie zawsze należy do zarządcy samej drogi. Poza autostradami i drogami ekspresowymi za planowanie oraz finansowanie oświetlenia przy drodze krajowej, znajdującej się w granicach terenu zabudowy, odpowiada gmina.

Do zadań gminy należy także oświetlenie:

• chodników,
• dróg dla rowerów,
• dodatkowych jezdni obsługujących ruch z terenów przylegających do pasa drogowego.

Obowiązek ten dotyczy tych elementów niezależnie od tego, czy znajdują się na terenie zabudowy. Zarządca drogi może natomiast planować i wykonywać oświetlenie przejść dla pieszych oraz przejazdów dla rowerów na drogach publicznych w terenie zabudowanym.

Pełna odpowiedzialność GDDKiA obejmuje oświetlenie przy autostradach, drogach ekspresowych oraz na miejscach obsługi podróżnych. Przy zgłaszaniu problemu z lampami warto więc ustalić, jaki element infrastruktury wymaga naprawy i kto jest jego zarządcą. Sama obecność drogi krajowej nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności GDDKiA.

Transport ponadgabarytowy wymaga zgody i dokładnie wyznaczonej trasy

Po drogach krajowych przejeżdżają zestawy przewożące między innymi stalowe elementy konstrukcyjne, części farm wiatrowych, zbiorniki i filtry przemysłowe. Takie transporty najczęściej odbywają się nocą, ale nie jest to reguła.

Skala pojazdów może zaskakiwać. Ładunek może mieć do 9 m szerokości, a cały zestaw przewożący elementy turbin wiatrowych może osiągać 90–100 m długości. Przejazd takiego pojazdu nie odbywa się bez formalności. Potrzebne jest zezwolenie odpowiedniej kategorii, od I do V.

Organ wydający zgodę zależy od parametrów pojazdu i planowanej trasy:

• zezwolenie kategorii I wydaje starosta,
• przy kategorii II potrzebne są decyzje starosty i naczelnika urzędu celno–skarbowego,
• kategorię III wydają Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz naczelnik urzędu celno–skarbowego,
• kategorie IV i V wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Zezwolenie kategorii V może wydać także prezydent miasta na prawach powiatu, jeśli przejazd odbywa się w granicach administracyjnych tego miasta i nie prowadzi autostradą ani drogą ekspresową. Podstawę prawną stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2021 r. Dotyczy to również przejazdów, które mogą pojawić się na trasach prowadzących przez Kraków i jego okolice.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Kraków.