Schrony pod Nową Hutą wracają do centrum uwagi. Wystawa łączy historię i dziś

Pod nowohuckimi blokami od dawna leżą miejsca, o których wielu mieszkańców nie ma pojęcia. Muzeum Krakowa wyciąga je z półmroku i pokazuje, że schrony są czymś więcej niż reliktem zimnej wojny. W Podziemnej Nowej Hucie można zejść do autentycznego schronu, zobaczyć mapę ukrytej infrastruktury i spojrzeć na historię dzielnicy z bardzo nieoczywistej strony. To opowieść o pamięci, ale też o bezpieczeństwie, które znów wraca do codziennej rozmowy.

• Pod osiedlami Nowej Huty przetrwał system, który przez lata był niewidoczny
• Autentyczny schron i mapa ukrytych wejść pokazują skalę dawnych przygotowań
• Plecaki ewakuacyjne i rodzinne zajęcia domykają opowieść o bezpieczeństwie

Pod osiedlami Nowej Huty przetrwał system, który przez lata był niewidoczny

Schrony budowane pod nowohuckimi osiedlami powstawały w czasach, gdy wielka polityka mocno wchodziła do miejskiego planowania. Dziś Muzeum Krakowa pokazuje je nie jako ciekawostkę z PRL-u, ale jako zapis epoki, w której obietnica nowoczesnego miasta szła ramię w ramię z lękiem przed katastrofą.

Jak podkreśla kuratorka wystawy Agata Klimek-Zdeb, nad całą opowieścią unosi się symboliczny „cień zimnej wojny”.

„cień zimnej wojny”

To właśnie ten kontekst spina ekspozycję. Archiwalne fotografie, materiały filmowe i oryginalne eksponaty prowadzą przez historię rozwijającej się dzielnicy, a równocześnie przypominają, że pod blokami tworzono infrastrukturę ochronną na wypadek najgorszego scenariusza.

Autentyczny schron i mapa ukrytych wejść pokazują skalę dawnych przygotowań

Jednym z najmocniejszych punktów wystawy jest wejście do prawdziwego schronu przeciwlotniczego z lat 50. XX wieku. W takiej przestrzeni historia przestaje być abstrakcją, bo staje się namacalna, chłodna i bardzo konkretna.

Zwiedzający zobaczą, jak projektowano takie obiekty, jakie pełniły funkcje i czego miały strzec. Duże zainteresowanie może wzbudzić mapa rozmieszczenia schronów w Nowej Hucie. Dla wielu osób to będzie pierwsza okazja, by sprawdzić, jak blisko codziennych tras i podwórek znajdują się ślady dawnej infrastruktury obronnej. Czasem wystarczy spojrzeć na niepozorny wyłaz albo czerpnię powietrza, by odkryć fragment historii ukryty na wyciągnięcie ręki.

Plecaki ewakuacyjne i rodzinne zajęcia domykają opowieść o bezpieczeństwie

Wystawa nie zatrzymuje się na przeszłości. Pokazuje również współczesne plecaki ewakuacyjne dla dzieci i dorosłych oraz podstawowe zasady zachowania w sytuacji zagrożenia. Ton jest rzeczowy, bez alarmizmu, ale z wyraźnym naciskiem na wiedzę, która może się przydać w kryzysowym momencie.

Dla najmłodszych przygotowano osobną ścieżkę zwiedzania z komiksowymi bohaterami, którzy prostym językiem tłumaczą zasady bezpieczeństwa. Muzeum zapowiada też lekcje muzealne, oprowadzania kuratorskie i spacery śladami schronów po Nowej Hucie. W planie jest także odwiedzanie drugiej części projektu – wystawy „Stan zagrożenia” w schronie pod dawnym Zespołem Szkół Mechanicznych na Os. Szkolnym 37.

Nowa ekspozycja działa w odnowionym budynku na Os. Szkolnym 22. Po modernizacji obiekt ma blisko 640 metrów kwadratowych powierzchni, a koszt prac remontowych i wyposażenia przekroczył 5 milionów złotych netto. Sam budynek ma długą historię: mieściło się tu przedszkole, dom dziecka, harcerskie ognisko pracy pozaszkolnej i Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka. Dziś pełni funkcję tymczasowej siedziby Muzeum Nowej Huty, a obok ekspozycji znalazło się miejsce na spotkania, warsztaty i działania edukacyjne.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.