Kraków wraca do historii ropy. Dr Beata Nykiel pokazała, kto stał za galicyjską naftą

W Krakowie znów zrobiło się głośno o Galicji, ale tym razem nie za sprawą wystawy czy spaceru historycznego, tylko naukowej opowieści o ropie, ludziach i ambicjach. Dr Beata Nykiel wróciła z międzynarodowej konferencji „Oil and Empire”, gdzie temat przemysłu naftowego w dawnej Galicji został rozłożony na czynniki pierwsze. 🛢️

• Oil and Empire połączyło Wiedeń, Kraków i Bóbrkę w jedną opowieść
• Dr Beata Nykiel opowiedziała o ludziach, którzy szukali ropy w galicyjskiej Kalifornii
• Projekt „Galicyjska nafta” szykuje większą opowieść na koniec 2027 r.

Oil and Empire połączyło Wiedeń, Kraków i Bóbrkę w jedną opowieść

Konferencja „Oil and Empire. Historical, Cultural, and Political Dimensions of Petroleum in Galicia and Beyond” odbyła się 14-17 kwietnia 2026 roku i miała dwa miejskie punkty ciężkości: Wiedeń oraz Kraków. Za jej organizację odpowiadał Instytut Naukowy Archiwum Brenner Uniwersytetu w Innsbrucku we współpracy z Instytutem Studiów Iranistycznych Austriackiej Akademii Nauk w Wiedniu, a program dopełniła wizyta studyjna w Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce 16 kwietnia. 📚

W spotkaniu wzięli udział badacze i badaczki z Austrii, Polski, Ukrainy, USA, Wielkiej Brytanii i Włoch. Konferencję otworzyło wystąpienie Alison Frank z Harvard University, autorki książki „Oil Empire. Visions of Prosperity in Austrian Galicia” z 2007 roku. Od początku było jasne, że nie chodzi tylko o samą historię wydobycia, ale o cały świat, który wyrósł wokół ropy - od ekonomii po kulturę. 🧭

Dr Beata Nykiel opowiedziała o ludziach, którzy szukali ropy w galicyjskiej Kalifornii

W panelu „Oil in Galicia” dr Beata Nykiel przedstawiła referat „Our oilmen, or who was looking for oil in Galician California”. To właśnie tam wybrzmiał jeden z najmocniejszych wątków całego projektu: za wielką historią przemysłu stoją konkretni ludzie, ich decyzje, ryzyko i pomysły na nowoczesność.

Wystąpienie było efektem kwerend prowadzonych od 2024 r. przez dr Nykiel i Instytut Dziedzictwa Europejskiego MCK. To badania, które nie zatrzymują się na samych szybach i rafineriach - pokazują transfer wiedzy, mechanizmy modernizacji oraz wpływ branży naftowej na kulturę wysoką i popularną. A więc nie tylko technika i biznes, ale też sposób myślenia o świecie, który wtedy dopiero przyspieszał.

Projekt „Galicyjska nafta” szykuje większą opowieść na koniec 2027 r.

W tle całego przedsięwzięcia jest projekt „Galicyjska nafta” prowadzony w Instytucie Dziedzictwa Europejskiego MCK. Badacze patrzą w nim szeroko - na Galicję Zachodnią i Wschodnią, na ludzi tworzących ten przemysł, na związki ropy z przemianami cywilizacyjnymi w Europie Środkowej, ale też na dzisiejszy kryzys paliwowy i pytania o wpływ paliw kopalnych na środowisko naturalne. 🌍

To właśnie z tych kwerend ma wyrosnąć wystawa planowana w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury na koniec 2027 r. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z założeniami, krakowianie dostaną nie tylko ekspozycję o nafcie, ale też opowieść o regionie, który przez dziesięciolecia napędzał nowoczesność znacznie mocniej, niż dziś zwykle pamiętamy.

na podstawie: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.