Młodzi w akcji - miejskie programy dają narzędzia, mentoring i wsparcie finansowe

W Krakowie szkoły znów tętnią projektami. Młodzież organizuje strefy relaksu, murale i kampanie, a miasto stawia na warsztaty, mentoring i mikrodotacje, które pozwalają pomysłom zaistnieć. W tle są programy, które uczą pisać projekty, negocjować i przekuwać pomysły w konkretne zmiany.

• Szkolny Budżet Obywatelski w praktyce
• Kraków inwestuje w sprawczość młodych

Szkolny Budżet Obywatelski w praktyce

Szkolny Budżet Obywatelski - znany w skrócie jako SzBO - rozrasta się od pilotażu do stałego instrumentu w szkołach ponadpodstawowych. W ostatniej edycji objął około 60 placówek i zaangażował ponad 16 tysięcy uczniów. Każda szkoła otrzymuje wsparcie w wysokości 6 tys. zł na realizację zwycięskich pomysłów.

Proces przypomina miejski budżet obywatelski - młodzi uczestniczą w warsztatach, zgłaszają projekty i głosują na te, które chcą widzieć u siebie. Dzięki temu powstały m.in. strefy relaksu, murale, sale doświadczania świata czy modernizacje terenów zewnętrznych. Projekt jest prowadzony przez samorząd miasta, a koordynacja odbywa się lokalnie przez zespoły złożone z uczniów, nauczycieli i pracowników szkół.

W kręgu praktycznych inspiracji funkcjonuje także Księga Dobrych Praktyk, w której zapisano pomysły od filmowych projektów po warsztaty szydełkowania i pokazy mody ekologicznej.

Kraków inwestuje w sprawczość młodych

W roku szkolnym ruszyła szósta edycja programu #SU-w-ak (samorządy uczniowskie w akcji). Pierwszy nabór odbył się w październiku, a kolejne szanse na wsparcie zaplanowano w styczniu i marcu. Samorządy uczniowskie mogą zgłaszać chęć udziału elektronicznie do 27 lutego 2026 r.

Zasady finansowania są następujące - w całej edycji przeprowadzanych jest sześć konkursów (po trzy dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych), w ramach których samorząd może ubiegać się o dwie dotacje. Łącznie jeden samorząd może otrzymać maksymalnie pięć dotacji. Wysokość pojedynczego wsparcia wynosi od 500 zł do 2 500 zł, a łączna pula środków na realizację projektów wynosi 95 tys. zł ( 35 tys. zł w tym i 48 tys. zł w przyszłym roku).

“Dla poczucia sprawczości kluczowa jest możliwość współdecydowania o sprawach, które są nam bliskie. Bardzo ważne jest, żeby już na etapie szkolnym uczniowie i uczennice zebrali jak najwięcej takich pozytywnych doświadczeń. Dlatego zachęcamy, żeby uważnie rozglądali się wokół siebie, zastanawiali, co można zmienić na lepsze, identyfikowali te potrzeby, dyskutowali o nich, szukali rozwiązań i przekształcali je w projekty” - Maria Klaman, zastępczyni prezydenta Krakowa

Programy miejskie nie ograniczają się do dotacji. Wsparcie obejmuje szkolenia, warsztaty i konsultacje, które mają nauczyć młodych pisania projektów, komunikacji i współpracy z dorosłymi. Wsparcie edukacyjne realizuje m.in. Krakowska Akademia Samorządności (KAS), która w tym roku odbywa się już po raz 21 i przygotowuje liderów do działania w organizacjach i radach młodzieżowych.

Istotnym elementem instytucjonalnym jest Młodzieżowa Rada Krakowa. Członkowie Rady biorą udział w sesjach, opiniują projekty uchwał i prowadzą konsultacje z rówieśnikami. Podczas II Kongresu Młodzieżowych Rad Małopolski, w dniu 17 października, odsłonięto tablicę Młodzieżowej Rady Krakowa na budynku magistratu od strony pomnika Józefa Dietla - symbol zaangażowania młodych w życie publiczne.

Dodatkowo miasto prowadzi programy umożliwiające spotkania i rozwój poza szkołą. Pracownie Młodych to bezpłatne, moderowane przestrzenie do nauki, relaksu i realizacji pasji. Od 2020 r. powstało pięć takich punktów na osiedlu Piastów, osiedlu na Kozłówce, przy ul. Zachodniej, przy ul. Krakusa i przy ul. Daszyńskiego. Wkrótce otwierana jest nowa pracownia w Nowej Hucie, na osiedlu C9. Obszerną wymianę doświadczeń promują też Krakowskie Dni Samorządów Uczniowskich, gdzie samorządowcy spotykają się na warsztatach i dyskusjach.

W sumie mechanizmy finansowe, edukacyjne i instytucjonalne tworzą sieć, w której młodzież może testować pomysły, zdobywać kompetencje i wpływać na przestrzeń szkolną oraz miejską.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.