Rzeźbił zimą w kuchni. Wystawa pokazuje zapamiętaną wieś Jana Grybosia

W kuchni rodzinnego domu powstawały sceny z dawnego życia na wsi – zwierzęta, ludzie, maszyny i pojazdy. Jan Gryboś tworzył je prostymi narzędziami, mając około osiemdziesięciu lat. W Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku jego rzeźby zostały zestawione z przestrzenią chałupy przeniesionej z rodzinnego Gródka. To opowieść o świecie, który zniknął, ale pozostał w pamięci artysty.

• W Szymbarku pokazano wieś zapamiętaną przez rzeźbiarza
• Proste narzędzia i rzeźby powstające etapami
• Chałupa z Gródka stała się miejscem upamiętnienia autora

W Szymbarku pokazano wieś zapamiętaną przez rzeźbiarza

Muzeum – Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach przygotowało wystawę czasową poświęconą Janowi Grybosiowi. Wernisaż odbędzie się w niedzielę 16 sierpnia o godz. 15.00 w Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku. Ekspozycja będzie dostępna do 14 listopada 2026 roku.

• Wernisaż: niedziela, 16 sierpnia, godz. 15.00
• Wystawa: od 16 sierpnia do 14 listopada 2026 roku
• Miejsce: Skansen Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku koło Gorlic

Jan Gryboś urodził się w 1937 roku w Gródku, w rodzinie od pokoleń związanej z gospodarstwem rolnym. Zmarł w czerwcu 2025 roku. Do rzeźbienia o tematyce świeckiej sięgnął około 2020 roku, czerpiąc z własnych wspomnień i doświadczeń życia na pogórzańskiej wsi.

W jego pracach pojawiają się sceny związane z codziennymi zajęciami, które dawniej należały do wiejskiej rzeczywistości. Artysta przedstawiał je realistycznie, z uwzględnieniem konkretnych narzędzi, zwierząt, ubrań oraz maszyn używanych przy pracy.

Proste narzędzia i rzeźby powstające etapami

Gryboś nie miał osobnej pracowni. Tworzył przede wszystkim zimą i w wolnych chwilach, korzystając z kuchni w domu rodzinnym. Posługiwał się nożem, ośnikiem oraz piłą. Większość prac wykonał już jako człowiek w podeszłym wieku, co dodatkowo pokazuje, że nie był to jednorazowy epizod, lecz konsekwentnie rozwijana pasja.

Artysta pracował seryjnie. Najpierw przygotowywał grupę podobnych elementów, na przykład kilka lub kilkanaście figur zwierząt. Później wykonywał postacie ludzi, szył dla nich odzież, a na końcu zajmował się maszynami i pojazdami wiejskimi.

„Musi coś robić, nie umie bezczynnie siedzieć”.

Część rzeźb trafiła do prywatnych kolekcjonerów w Polsce i Niemczech. Kilkanaście obiektów przekazano także do Ośrodka Kultury w Grybowie, filii w Grybowie.

Chałupa z Gródka stała się miejscem upamiętnienia autora

Większość prac Jana Grybosia znalazła się w zbiorach Muzeum – Dworów Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach w 2023 roku. Pracownicy skansenu przeprowadzili wtedy kwerendę, rozmawiali z artystą i wybrali obiekty przeznaczone do kolekcji muzealnej.

Pierwszą wystawę poświęconą jego twórczości pokazano w Szymbarku w 2024 roku. Nosiła tytuł „Jan Gryboś – nieznany artysta ludowy z Gródka”. W wernisażu uczestniczył sam twórca, który opowiadał o rzeźbieniu oraz o dawnym życiu na wsi.

Obecna ekspozycja znajduje się w chałupie z Gródka, przeniesionej do skansenu z rodzinnej miejscowości artysty. Dzięki temu rzeźby można oglądać w miejscu bezpośrednio związanym z tradycyjną zabudową i życiem regionu. Wystawa oraz przygotowany katalog mają upamiętnić Grybosia rok po jego śmierci.

Rzeźby dokumentują rzeczywistość opartą na ciężkiej pracy ręcznej i dużej samowystarczalności gospodarstw. Dla odwiedzających oznacza to możliwość zobaczenia nie tylko sztuki ludowej, lecz także szczegółowego zapisu dawnych zajęć, narzędzi i relacji między ludźmi a gospodarstwem. Ekspozycja pozostanie dostępna przez kilka miesięcy, więc nie trzeba ograniczać wizyty do dnia wernisażu.

na podstawie: Małopolski Urząd Marszałkowski.