Kraków wzmacnia opiekę. Rodziny i seniorzy w centrum zmian

W miejskiej polityce społecznej Krakowa zmiana jest dziś widoczna gołym okiem. Obok nowych programów zdrowotnych pojawiają się kolejne miejsca w opiece dla dzieci i seniorów, a system wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami rośnie krok po kroku. To nie jest jeden spektakularny projekt, lecz cała sieć działań, która ma łagodzić codzienne kryzysy rodzin. Prezydent Aleksander Miszalski mówi wprost, że właśnie te obszary miasto stawia teraz na pierwszym planie.

• W centrach wsparcia rodzice dostają pomoc, której wcześniej brakowało
• Seniorzy zyskują miejsca, a opieka wytchnieniowa daje rodzinom oddech
• Równość i organizacje społeczne coraz wyraźniej współtworzą miejski model

W centrach wsparcia rodzice dostają pomoc, której wcześniej brakowało

„Rozbudowa systemu wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, nowe programy zdrowotne, inwestycje w opiekę nad dziećmi i seniorami oraz wzmocnienie współpracy z organizacjami pozarządowymi” – to, jak wskazuje prezydent Aleksander Miszalski, najważniejsze kierunki działań.

W praktyce widać to przede wszystkim tam, gdzie pomoc jest najbardziej namacalna. Integracyjne Centrum Rodziców, zasilane kwotą 300 tys. zł rocznie, obsługuje około 100 osób miesięcznie. Rodzice mogą tam liczyć na konsultacje specjalistyczne, zajęcia edukacyjne i wsparcie psychologiczne. Dla wielu rodzin to nie jest dodatek do systemu. To jego najbardziej ludzka część.

Podobną rolę odgrywają wyspecjalizowane miejsca, takie jak Klub Rodzica „Hula Hop” czy Centrum Wsparcia Rodzin Dzieci z Niepełnosprawnościami Sprzężonymi. Jedne i drugie obejmują pomocą od kilkudziesięciu do ponad stu osób miesięcznie. W tle są zajęcia terapeutyczne, edukacja i zwykła codzienność, w której rodzina nie zostaje sama.

Największym sprawdzianem dla całego systemu pozostaje jednak piecza zastępcza. W Krakowie opiekę w różnych jej formach ma dziś około 550 dzieci, ale mniej więcej 100 wciąż czeka na miejsce w rodzinie zastępczej. Miasto odpowiada na ten deficyt szkoleniami, wsparciem specjalistów i rozwiązaniami finansowymi, które wykraczają poza ustawowe minimum.

Wśród decyzji, które szczególnie wybrzmiewają, znalazło się podniesienie wynagrodzeń dla zawodowych rodzin zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka. Średnio mowa o wzroście o około 1200 zł miesięcznie. Najwyższe stawki sięgają od 6700 zł do 10 000 zł, a do tego dochodzą dodatki za staż, kwalifikacje i ciągłość pracy.

Najmłodsi mieszkańcy też korzystają z tego zwrotu w stronę opieki. Miasto przeznaczyło ponad 900 tys. zł na półkolonie dla dzieci z niepełnosprawnościami, z których skorzystało niemal 500 dzieci. Na letni wypoczynek dla dzieci i młodzieży poszło z kolei 1 mln zł, a udział wzięło ponad 2,5 tys. uczestników.

Seniorzy zyskują miejsca, a opieka wytchnieniowa daje rodzinom oddech

W starszym wieku potrzeba bezpieczeństwa nie znika. Często przeciwnie – staje się jeszcze bardziej paląca. Dlatego Kraków rozwija sieć wsparcia dla seniorów i osób niesamodzielnych, stawiając na rozwiązania, które odciążają rodziny, a jednocześnie nie odrywają podopiecznych od znanego rytmu dnia.

W projekcie „W sile wieku 3” powstały nowe Dzienne Domy wsparcia. Każdy z nich oferuje po 20 miejsc i zapewnia opiekę, aktywizację oraz bezpieczne warunki osobom starszym, także tym z chorobą Alzheimera lub po udarach. To przestrzeń między domem a całodobową placówką. Dla wielu rodzin dokładnie taka, jakiej brakowało.

Ważnym uzupełnieniem jest opieka wytchnieniowa. Program „Opieka wytchnieniowa” obejmuje również całodobową pomoc, a „Wspornik – Punkt Wsparcia Opiekunów” oferuje bezpłatne konsultacje, szkolenia i czasową opiekę nad osobami zależnymi. To realna ulga dla tych, którzy na co dzień opiekują się bliskimi bez przerwy.

Miasto równolegle rozbudowuje sieć Centrów Aktywności Seniorów. Działa ich już 62, z czego 11 uruchomiono w ciągu ostatnich dwóch lat. To miejsca, które nie tylko organizują zajęcia, ale też wyciągają starsze osoby z izolacji i dają im rytm dnia, kontakt z ludźmi oraz poczucie sprawczości.

Do tego dochodzi zdrowie publiczne. Przyjęty program „Zdrowy Kraków” na lata 2025–2028 wyznacza kierunki działań w profilaktyce i ochronie zdrowia. Prowadzone były szczepienia przeciw meningokokom i krztuścowi, rozwijano też sieć defibrylatorów AED w przestrzeni miejskiej. Prezydent zdecydował o przekazaniu MPK 17 nowych defibrylatorów, a miasto mocniej stawia na edukację z zakresu pierwszej pomocy.

Ważny kawałek tej układanki to także zdrowie psychiczne. Powołana Krakowska Rada Zdrowia Psychicznego pracuje nad miejskim programem w tym obszarze, a Centrum Pierwszej Pomocy Psychologicznej przyjmuje tysiące mieszkańców potrzebujących wsparcia.

Równość i organizacje społeczne coraz wyraźniej współtworzą miejski model

Kraków nie zamyka się na jedną definicję wsparcia. Równolegle rozwija politykę równościową i międzykulturową, organizując wydarzenia oraz kampanie promujące prawa człowieka, równość płci i wsparcie dla społeczności LGBTQ+. W tle działa program „Otwarty Kraków”, który zapewnia cudzoziemcom pomoc prawną, kursy językowe i działania integracyjne.

Miasto było też za to doceniane na forum europejskim. Wyróżnienie przyszło za politykę włączającą i różnorodnościową, ale za tym tytułem stoją konkretne rzeczy: codzienne wsparcie, procedury, poradnictwo i gotowość do przyjęcia osób, które dopiero układają sobie życie w nowym miejscu. Także uchodźców, w tym osoby z niepełnosprawnościami, obejmowano pomocą finansową, opieką całodobową i specjalistycznymi usługami.

Istotnym filarem całego systemu pozostaje współpraca z organizacjami pozarządowymi. W ostatnich dwóch latach rozbudowano dialog obywatelski, rozwijano centra obywatelskie i usprawniano mechanizmy finansowania trzeciego sektora. Powołany przez prezydenta Rzecznik ds. organizacji pozarządowych spotyka się z przedstawicielami NGO i pomaga przekładać pomysły na działanie.

Nie brakuje też miejsca dla młodszych. Miasto organizuje hackathony, prowadzi programy edukacyjne i wolontariackie oraz rozwija nowe przestrzenie aktywności. W ten sposób społeczna mapa Krakowa staje się coraz gęstsza. A to, co jeszcze niedawno wyglądało jak zestaw osobnych inicjatyw, dziś zaczyna tworzyć jeden czytelny obraz – miasta, które inwestuje nie tylko w infrastrukturę, ale przede wszystkim w ludzi.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.