Kraków odbudowuje finanse – nadwyżka operacyjna i mniejsze pole do zadłużania się

W mieście widać zmianę kursu budżetowego – zamiast wielkich, kosztownych projektów przeważają mniejsze, precyzyjnie wybierane inwestycje, a większa dyscyplina wydatków przynosi realne efekty. Kraków stawia na poprawę wyniku operacyjnego i ograniczanie zadłużenia, krok po kroku odbudowując finansową zdolność do inwestowania. To proces, którego efekty widać w ostatnich sprawozdaniach i który ma wpływ na codzienne decyzje o tym, co miasto zrealizuje najpierw.

• W Krakowie wynik operacyjny idzie ku lepszemu i to ma znaczenie dla inwestycji
• Zespół ds. standardów zamówień publicznych – narzędzia do oszczędzania i zwiększania konkurencji
• Inwestycje mniejsze, ale trafniejsze – rezygnacja z dużych przedsięwzięć i priorytetyzacja potrzeb mieszkańców

W Krakowie wynik operacyjny idzie ku lepszemu i to ma znaczenie dla inwestycji

Analiza sprawozdań z wykonania budżetu pokazuje, że miasto konsekwentnie zmniejsza ujemny wynik operacyjny – kluczowy miernik tego, czy dochody bieżące pokrywają wydatki bieżące. W kolejnych latach zmiany wyglądają następująco: 2023 – wynik operacyjny pogłębił się do -740 mln zł, 2024 – ograniczono go do -261 mln zł, a 2025 zakończył się deficytem operacyjnym na poziomie -119 mln zł. Na rok 2026 planowana jest już nadwyżka operacyjna – 155 mln zł.

Dlaczego to ważne dla miasta – i mieszkańców? Gdy dochody bieżące zaczynają pokrywać bieżące wydatki, maleje potrzeba finansowania inwestycji środkami zwrotnymi (kredyty, obligacje). Oznacza to mniejsze tempo wzrostu zadłużenia i większą swobodę przy wyborze projektów, między innymi przy zabezpieczaniu wkładu własnego do dotacji unijnych.

Zespół ds. standardów zamówień publicznych – narzędzia do oszczędzania i zwiększania konkurencji

W sierpniu 2024 powołano interdyscyplinarny zespół ds. opracowania standardów zamówień publicznych, który ma zmienić sposób, w jaki miasto kupuje usługi, dostawy i roboty budowlane oraz wynajmuje powierzchnie. Już w 2024 roku w postępowaniach przetargowych wygenerowano oszczędności rzędu 57 mln zł. Praktyczne rozwiązania to m.in.:

• grupowanie zamówień tam, gdzie przynosi to efekty skali – np. obsługa bankowa czy Centralny System Wydruków,
• dzielenie postępowań, by ułatwić udział mniejszym i średnim firmom w zamówieniach niestandardowych,
• dokładniejsze opisy przedmiotu zamówienia i wczesne konsultacje rynkowe, co zwiększa konkurencję i precyzję ofert,
• szersze wykorzystanie zasobów własnych urzędu, w tym programów informatycznych i współpracy z samorządowymi szkołami gastronomicznymi przy cateringu.

Te zmiany mają na celu ograniczenie kosztów zarówno przy inwestycjach, jak i w bieżącym funkcjonowaniu miasta – a w praktyce przekładają się na oszczędności, które można przeznaczyć na kolejne, drobniejsze projekty.

Inwestycje mniejsze, ale trafniejsze – rezygnacja z dużych przedsięwzięć i priorytetyzacja potrzeb mieszkańców

W nowym podejściu do inwestycji kładzie się nacisk na pozyskiwanie bezzwrotnych środków zewnętrznych oraz na wybór zadań odpowiadających rzeczywistym potrzebom mieszkańców. W efekcie miasto rewiduje plany dużych, kosztownych projektów na rzecz wielu mniejszych zadań, które szybciej poprawiają jakość codziennej infrastruktury. Jako przykłady rewizji wymienione były rezygnacja z planów budowy Centrum Sportów Zimowych oraz nowej siedziby ZZM – środki zaplanowane na takie przedsięwzięcia mogą teraz trafić do kilkudziesięciu mniejszych inwestycji.

Zmniejszenie deficytu budżetowego również daje miastu pole manewru. W 2025 roku całkowity deficyt budżetowy okazał się niższy od planu – wyniósł -946 mln zł zamiast planowanych -1 mld 104 mln zł. Mniejsze deficyty i powolne zahamowanie wzrostu zadłużenia to warunek, by miasto mogło przejść od finansowania inwestycji z długów do finansowania z własnych dochodów.

W tekście źródłowym miasto zwraca uwagę na dwa równoległe działania – dyscyplinę w wydatkach bieżących oraz działania zwiększające dochodowość poprzez przyciąganie biznesu i intensywniejsze zdobywanie środków zewnętrznych. To połączenie ma dać trwały efekt – stopniowe wychodzenie z deficytów, a w perspektywie możliwość finansowania części inwestycji bez długu.

W praktyce dla mieszkańców oznacza to więcej drobnych, widocznych zmian w przestrzeni miejskiej i usługach – remonty chodników, usprawnienia komunikacji, inwestycje osiedlowe – zamiast jednego, wielkiego projektu pochłaniającego znaczną część budżetu. Dla lokalnych firm to sygnał, że procedury przetargowe będą przygotowywane bardziej szczegółowo, co może zwiększyć szanse małych i średnich przedsiębiorstw na udział i wygraną. Równocześnie tempo realizacji niektórych dużych przedsięwzięć może się wydłużyć, bo miasto wybiera rozwiązania mniej kosztowne i lepiej skrojone na codzienne potrzeby.

Źródłem danych są miejskie sprawozdania z wykonania budżetu oraz informacje dotyczące działań i decyzji podejmowanych przez urząd miasta i powołany zespół ds. standardów zamówień publicznych.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.