Sąd częściowo uwzględnił skargi na Strefę Czystego Transportu - co się zmienia w Krakowie

W Krakowie zapadł wyrok WSA rozstrzygający spór o zasady funkcjonowania Strefy Czystego Transportu. Wyrok przyznał miastu prawo do ustanowienia strefy, ale zmienił zapisy dotyczące wyjątków od ograniczeń. Atmosfera była mieszana - radość w urzędzie i konkretne korekty, które przekładają się na codzienne sytuacje kierowców i osób potrzebujących opieki medycznej.

• Sąd odrzucił 3 skargi, a częściowo uwzględnił skargę wojewody małopolskiego.
• Zmiana dotyczyła kryterium meldunku i rozszerzenia listy placówek medycznych objętych zwolnieniami.
• Wyrok nie jest prawomocny.

• Wyrok potwierdził kompetencje miasta i pozostawił prawo do wprowadzenia strefy
• Sąd skorygował zasady zwolnień - meldunek przestał być kluczowy, opieka prywatna zostaje dopisana do wyjątków
• Przyczyna wprowadzenia strefy i dotychczasowe efekty działań miasta

Wyrok potwierdził kompetencje miasta i pozostawił prawo do wprowadzenia strefy

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargi dotyczące uchwały Rady Miasta z 12 czerwca 2025 r. o ustanowieniu Strefy Czystego Transportu. Sąd stwierdził, że rada miejska działała w ramach przysługujących jej uprawnień i w granicach ustawowego upoważnienia, dlatego same granice i zasady funkcjonowania strefy nie zostały zakwestionowane. Wyrok wydano w dniu 14 stycznia; nie jest on jeszcze prawomocny.

“Strefa Czystego Transportu to kwestia zdrowia i życia Krakowian i osób przyjeżdżających do Krakowa.”

Prezydent Aleksander Miszalski podkreślił po ogłoszeniu orzeczenia, że miasto prowadzi działania zanurzone w trosce o zdrowie mieszkańców i podziękował osobom, które wsparły samorząd w tej sprawie.

Sąd skorygował zasady zwolnień - meldunek przestał być kluczowy, opieka prywatna zostaje dopisana do wyjątków

Jednym z istotnych orzeczeń było odrzucenie traktowania meldunku jako kryterium decydującego o uprawnieniach do wjazdu do SCT. Sąd uznał, że meldunek ma charakter administracyjny i nie oddaje rzeczywistych więzi osoby z miastem, dlatego nie może być wykorzystywany do różnicowania praw w strefie.

Sąd uchylił też zapis ograniczający możliwość zwolnienia z wymogów SCT w celu korzystania z opieki zdrowotnej wyłącznie do placówek finansowanych ze środków publicznych. W praktyce oznacza to, że katalog uprawnień zostanie poszerzony o placówki prywatne, co może ułatwić dojazd do specjalistów spoza systemu publicznego dla pacjentów, którzy potrzebują świadczeń w centrum miasta.

Przyczyna wprowadzenia strefy i dotychczasowe efekty działań miasta

Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu było reakcją na informację przekazaną przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, że w 2024 r. w Krakowie przekroczono dopuszczalny poziom średnioroczny dwutlenku azotu (NO2). Zgodnie z zapisami Ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, w takiej sytuacji gmina mająca więcej niż 100 000 mieszkańców ma obowiązek ustanowić strefę czystego transportu.

Miasto przypomina, że od lat prowadziło szeroki program ograniczania niskiej emisji: zlikwidowano ponad 45 tys. palenisk na paliwo stałe, wydając na to około 350 mln zł. Efekty są mierzalne – poziomy benzo(a)pirenu spadły w ciągu dekady około siedmiokrotnie, a w 2024 r. żadna stacja monitorująca ten związek nie odnotowała przekroczeń normy. Ranking Polskiego Alarmu Smogowego wskazuje Kraków jako przykład konsekwentnych działań.

Decyzja sądu zmienia zakres niektórych wyjątków i kryteriów, nie podważając jednak samego celu - poprawy jakości powietrza i warunków życia w mieście, o który od lat zabiegać ma samorząd krakowski.

Mieszkańcy mogą oczekiwać, że praktyczne korekty rozwiążą część wątpliwości związanych z dostępem do usług medycznych oraz kwestiami formalnymi przy ustalaniu uprawnień. Jednocześnie pozostaje czas na odwołania i dalsze wyjaśnienia — dopóki wyrok nie będzie prawomocny, niektóre procedury mogą jeszcze ulec zmianie.

na podstawie: ZDM Kraków.