Kraków wchodzi w erę kwantowego szyfrowania - Urząd Miasta połączony z Cyfronetem AGH

W sercu miasta informatyka spotyka służby miejskie - Kraków zyskał nowe zabezpieczenie komunikacji, które ma chronić dane urzędu i zasoby obliczeniowe AGH. Połączenie oparte na technologii kwantowej ma zmniejszyć ryzyko przechwycenia transmisji i przygotować miasto na zagrożenia przyszłości. Inwestycja łączy naukową precyzję z praktycznymi potrzebami administracji.

• Kraków stawia na kwantową ochronę
• Cyfronet AGH i Urząd Miasta z połączeniem QKD - jak działa system
• Element europejskiej sieci i perspektywy rozwoju

Kraków stawia na kwantową ochronę

Miasto wspólnie z naukowcami z AGH wprowadziło rozwiązanie oparte na kwantowej dystrybucji kluczy szyfrujących - technologii, która wykorzystuje zasady mechaniki kwantowej do tworzenia i przesyłania kluczy szyfrujących w czasie rzeczywistym. Nowe połączenie umożliwia bezpieczne zabezpieczanie ruchu sieciowego o przepustowości 100 Gbps i jest opisane przez twórców jako pierwszy taki przypadek w regionie. Jak tłumaczą autorzy projektu, każda próba podsłuchu niszczy klucz i jest natychmiast wykrywana, co odróżnia QKD od tradycyjnych metod szyfrowania.

“Dzięki temu możliwe jest bezpieczne przesyłanie danych między instytucjami, m.in. w celu archiwizacji, wymiany baz danych, analizy danych czy wzbogacania treści serwisów informacyjnych Urzędu Miasta Krakowa”
— Karol Krawentek, zastępca dyrektora ACK Cyfronet AGH ds. Infrastruktury Centrum Danych

Cyfronet AGH i Urząd Miasta z połączeniem QKD - jak działa system

Inżynierowie z Cyfronetu zaprojektowali układ składający się z pary urządzeń - jedno po stronie centrum obliczeniowego, drugie u odbiorcy. Jak wyjaśnia główny inżynier wdrożenia, urządzenia generują klucze przy pomocy kwantowego generatora liczb losowych, które następnie kierowane są do szyfratorów zabezpieczających ruch między instytucjami.

“Technologia kwantowej dystrybucji kluczy szyfrujących bazuje na zabezpieczonej kwantowo komunikacji pary urządzeń”
— Marek Chorąży, specjalista w zakresie technologii kwantowych w Cyfronecie

W praktyce system działa jako dodatkowa warstwa ochronna - klucze nie są przechowywane w klasyczny sposób, tylko powstają i są używane ad hoc. To sprawia, że przechwycenie lub skopiowanie klucza staje się praktycznie niemożliwe bez ujawnienia ataku. Połączenie objęło także synchronizację między głównym i zapasowym centrum danych Cyfronetu, co ma znaczenie przy współdzieleniu mocy obliczeniowej superkomputerów Ares, Athena i Helios.

“Mając na uwadze współdzielenie zasobów obliczeniowych naszych superkomputerów Ares, Athena i Helios, a także systemów pamięci masowych, bardzo ważne jest, aby dane przesyłane między dwiema lokalizacjami posiadały najwyższy możliwy poziom zabezpieczeń”
— K. Krawentek, ACK Cyfronet AGH

Element europejskiej sieci i perspektywy rozwoju

Wdrożenie to nie jest odosobnioną inicjatywą - stanowi część szerzej zakrojonych planów budowy infrastruktury kwantowej na poziomie europejskim. W Polsce prace prowadzone są m.in. w ramach projektu PIONIER-Q, a w latach 2026 - 2028 planowane jest rozwijanie powiązań w ramach europejskiej inicjatywy European Quantum Communication Infrastructure (EuroQCI). Celem jest stworzenie sieci połączeń chroniącej dane i infrastrukturę krytyczną poprzez integrację systemów kwantowych z istniejącą siecią komunikacyjną.

“To nie jest projekt na dziś, ale inwestycja w bezpieczeństwo Krakowa na dekady”
— Aleksander Miszalski, prezydent Krakowa

Dla miasta oznacza to stopniowe wzmacnianie ochrony danych urzędowych i zasobów naukowych, a także udział w międzynarodowych projektach badawczych i infrastrukturalnych.

Kwantowe rozwiązania mają swoje korzenie w pracach prof. Artura Ekerta, który już w 1991 roku zaproponował wykorzystanie mechaniki kwantowej do kryptografii. Dziś inżynierowie AGH rozwijają tę koncepcję w praktyce, choć technologia QKD wciąż nie jest powszechna - jej strategiczne znaczenie dla ochrony komunikacji satelitarnej, infrastruktury krytycznej i dużych zasobów danych jest jednak coraz bardziej widoczne.

Kraków zyskuje dzięki temu swoją cyfrową tarczę - nie jako hasło marketingowe, ale jako konkretna infrastruktura łącząca naukę z administracją i przygotowująca miasto na nowe wyzwania w cyberprzestrzeni.

Perspektywa mieszkańca: wdrożenie QKD nie zmieni od razu widocznie działania e-usług, ale przekłada się na bezpieczniejsze archiwizowanie dokumentów, ochronę baz danych i większą odporność systemów miejskich na zaawansowane ataki. Dla usług korzystających z zasobów Cyfronetu - uczelni, przedsiębiorców i instytucji miejskich - oznacza to wyższy standard ochrony przesyłanych informacji oraz większe szanse na udział Krakowa w projektach europejskich.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.