Samorządy uruchamiają bezpłatne szczepienia przeciw krztuścowi w regionie

W obliczu nagłego wzrostu zachorowań samorządy przygotowały program bezpłatnych szczepień, z którym włączył się także Kraków. Decyzja ma zapobiec kolejnym falom choroby i sięgnąć po grupy dotąd poza bezpłatnym kalendarzem.

• Program polityki zdrowotnej Województwa Małopolskiego przyjęty przez samorządy
• Co to oznacza dla Krakowa i kto może skorzystać
• Skala zachorowań i zalecenia zdrowotne

Program polityki zdrowotnej Województwa Małopolskiego przyjęty przez samorządy

Radni przyjęli program polityki zdrowotnej dotyczący szczepień przeciwko krztuścowi na lata 2025–2030, przygotowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Współfinansowanie zadeklarował Urząd Miasta Krakowa — podczas posiedzenia 8 października środki miejskie zostały wpisane do budżetu projektu. Całkowity budżet na 2025 rok opiewa na 71 342 zł, z czego 30 000 zł ma pochodzić ze środków miasta, a 41 342 zł z budżetu województwa. Dzięki temu w programie znajdzie się miejsce dla blisko 400 mieszkańców Krakowa, którzy nie są już objęci obowiązkowymi, bezpłatnymi szczepieniami.

W ramach projektu przewidziano kompleksową ścieżkę: kwalifikację lekarską, wykonanie szczepienia oraz działania edukacyjne realizowane przez wyłonionego operatora. Udział dla zakwalifikowanych osób będzie bezpłatny.

Co to oznacza dla Krakowa i kto może skorzystać

Miasto dołącza do programu z myślą o osobach dorosłych i młodzieży, którym przysługują jedynie odpłatne dawki przypominające poza obowiązkowym kalendarzem. Dzięki dofinansowaniu część z nich otrzyma szczepienie za darmo. W praktyce program ma objąć osoby, które nie są objęte obowiązkowymi dawkami ochronnymi przewidzianymi w kalendarzu szczepień, a także grupy o podwyższonym ryzyku zakażenia.

Władze miasta podkreślają, że celem jest ograniczenie transmisji oraz ochrona najsłabszych mieszkańców, zwłaszcza niemowląt, które nie mogą być w pełni chronione samymi szczepieniami w pierwszych tygodniach życia i polegają na odporności populacyjnej.

Skala zachorowań i zalecenia zdrowotne

Informacje o nasileniu zachorowań pochodzą od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie. W raporcie za 2024 rok odnotowano gwałtowny wzrost przypadków w porównaniu z rokiem poprzednim: w 2023 zarejestrowano 32 przypadki, natomiast do 15 grudnia 2024 r. zanotowano już 1 237 zachorowań — wzrost o ponad 3800%. Dla odmiany wcześniejsze lata notowały znacznie niższe liczby: 2020 – 41, 2021 – 15, 2022 – 18. Najbardziej dotknięte grupy wiekowe w 2024 to osoby w przedziale 10–14 lat (/271 przypadków) oraz 40–44 lata (/104 przypadki).

Krztusiec, wywoływany przez Bordetella pertussis, objawia się napadowym kaszlem i może prowadzić do ciężkich powikłań, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci. WHO i krajowe instytucje zdrowotne rekomendują szczepienia jako najskuteczniejszą formę zapobiegania.

Zgodnie z obowiązującymi zasadami w Polsce, szczepienia przeciw krztuścowi zawarte w obowiązkowym kalendarzu obejmują dawki podawane w:

• 2. miesiącu życia,
• 4. miesiącu życia,
• 5–6. miesiącu życia,
• 16–18. miesiącu życia,
  oraz dawki przypominające w 6. roku życia i 14. roku życia. Dodatkowo bezpłatne szczepienia przysługują kobietom w ciąży między 27. a 36. tygodniem — od 15 października 2024 r. koszty tych szczepień są finansowane przez Ministerstwo Zdrowia. Refundacje dotyczą także osób starszych: po 60. r.ż. refundacja wynosi 50%, a dla osób 65+ – 100%. Szczepienia zalecane, zwykle odpłatne, obejmują m.in. młodzież 19-letnią i dawki przypominające dla dorosłych co 10 lat.

Program ma być odpowiedzią na epidemiologiczne odbicie choroby i narzędziem ograniczającym ryzyko nawrotów. W najbliższych miesiącach miasto i województwo mają wypracować szczegóły realizacji, w tym sposób zgłaszania się zainteresowanych i harmonogram szczepień.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.