Kryzys zdrowia psychicznego w Małopolsce szkoły pilnie potrzebują psychologów

Coraz więcej dzieci w Małopolsce potrzebuje pomocy psychologa — ale specjalistów brakuje. Dlaczego szkolny gabinet to często pusty pokój, a rodzice nie wiedzą, że taki ktoś w ogóle pracuje w szkole? Przeczytaj, co nie działa i jakie konkretne zmiany są konieczne, by pomoc była realna, widoczna i dostępna.

• Małopolska musi przyciągać psychologów do szkół — działajmy teraz
• Uczniowie muszą mieć psychologa na miejscu — widocznego i dostępnogo codziennie

Małopolska musi przyciągać psychologów do szkół — działajmy teraz

W regionie rośnie liczba młodych osób wymagających wsparcia psychicznego, a publiczne instytucje nie nadążają z pomocą — w praktyce oznacza to długie kolejki do specjalistów. Dla rodzin, które mogą sobie na to pozwolić, alternatywą są prywatne gabinety, ale koszty bywają wysokie. Sytuacja na wsiach i w mniejszych miejscowościach jest szczególnie trudna ze względu na brak wykwalifikowanych fachowców.

Problem rekrutacji do szkół obrazuje badanie: 85% dyrektorów małopolskich placówek zgłasza kłopoty z zatrudnieniem psychologa. Wynagrodzenia w szkołach są znacznie niższe niż w praktyce prywatnej — tylko 13% pracujących w szkołach psychologów jest zadowolonych z pensji. Częste są niepełne etaty; co drugi psycholog pracuje w więcej niż jednej placówce. Do tego dochodzą dyżury, zastępstwa, brak własnego gabinetu, ograniczone środki na pomoce dydaktyczne i brak superwizji. Efekt: stanowiska w szkołach są mniej atrakcyjne, a rotacja kadr wysoka — wielu specjalistów rezygnuje szybko po zatrudnieniu.

Uczniowie muszą mieć psychologa na miejscu — widocznego i dostępnogo codziennie

Obowiązek zatrudnienia psychologa w szkole miał zapewnić uczniom dostęp do natychmiastowego wsparcia w kryzysie i pomoc w problemach trwających dłużej. W praktyce specjaliści często pracują w szkole jedynie od 5 do 11 godzin tygodniowo i są przeciążeni liczbą przypisanych uczniów, co obniża dostępność tej pomocy. Tylko w 70% szkół psycholog jest dostępny codziennie dla młodzieży. Dla wielu uczniów pierwszy kontakt ze specjalistą odbywa się dopiero podczas prowadzonych przez niego zastępstw.

Psychologowie sygnalizują też brak docenienia ich roli wewnątrz szkół oraz mniejszą wagę przywiązywaną do zdrowia psychicznego w porównaniu z wynikami nauczania i egzaminami. W niektórych placówkach nadal pokutuje praktyka wykorzystywania postaci psychologa jako środka dyscyplinującego uczniów. To również osłabia pozycję specjalisty i utrudnia budowanie zaufania.

Współpraca z rodzicami jest kluczowa dla skutecznego wsparcia młodzieży. Psychologowie zwracają uwagę, że wielu opiekunów bagatelizuje lub wypiera problemy, a sami rodzice często nie mają wiedzy ani doświadczenia w kwestiach zdrowia psychicznego i czują się przytłoczeni — takiego poczucia bezradności doświadcza 71% badanych rodziców. Tymczasem aż 65% rodziców nigdy nie miało kontaktu ze szkolnym psychologiem; część z nich nie jest nawet świadoma, czy taki specjalista w szkole pracuje.

Na liście barier wymienia się też nieufność wobec szkoły i obawy związane z tajemnicą zawodową psychologa — nieznajomość zasad poufności zniechęca do rozmawiania o wrażliwych sprawach. Ograniczona dostępność specjalisty i lęk przed stygmatyzacją dodatkowo utrudniają nawiązywanie współpracy.

Aby poprawić sytuację, autorzy raportu postulują zwiększenie finansowania systemu wsparcia psychologicznego w szkołach: podniesienie wynagrodzeń, środki na pomoce i wyposażenie gabinetów oraz zapewnienie superwizji. To pozwoliłoby uczynić szkołę konkurencyjnym miejscem pracy dla wyspecjalizowanych psychologów i zmniejszyć rotację kadr.

Konkretnie rekomendowane są:

• zwiększenie liczby godzin pracy psychologów w szkołach i zatrudnianie większej liczby specjalistów,
• wypracowanie modelu współpracy z nauczycielami i dyrekcją, który podnosi rangę zdrowia psychicznego w funkcjonowaniu szkoły,
• aktywniejsze włączanie rodziców w działania: częstsze spotkania z psychologiem, uświadamianie czym zajmuje się specjalista i kiedy warto z niego korzystać.

Raport, z którego pochodzą dane, powstał w ramach projektu „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” realizowanego w ramach inwestycji KPO A3.1.1 „Wsparcie rozwoju nowoczesnego kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, przedsięwzięcie”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej o stanie wsparcia psychologicznego dzieci i młodzieży w Małopolsce — raport zawiera szczegółowe dane i rekomendacje dla samorządów oraz dyrekcji szkół. Skuteczne zmiany wymagają większego finansowania, lepszej organizacji pracy psychologów w szkołach i aktywnego zaangażowania rodziców — to proste kroki, które mogą znacząco poprawić dostępność realnej pomocy dla uczniów.

Na podstawie: Małopolski Urząd Marszałkowski