W krakowskich szkołach uczy się już blisko 19 tys. cudzoziemców. Jak wielokulturowa klasa zmienia naukę języków?

Co ósmy uczeń krakowskiej szkoły podstawowej ma dziś obywatelstwo inne niż polskie. W roku szkolnym 2025/2026 było takich dzieci 8685, a w całym systemie edukacji miasta uczyło się 18 602 cudzoziemców. W liceach ich liczba wzrosła w ciągu roku aż o 28 proc. Coraz częściej w jednej klasie spotkają się więc dzieci wychowane w różnych krajach i posługujące się na co dzień różnymi językami. W takim środowisku język angielski staje się naturalnym elementem pracy w grupach i jak wskazują badania, jest wtedy znacznie lepiej przyswajany. Przyjrzyjmy się takiemu modelowi edukacji z bliska.

Co ósmy uczeń krakowskiej podstawówki jest cudzoziemcem

Skalę zmian dobrze pokazują dane Obserwatorium Wielokulturowości i Migracji. W roku szkolnym 2025/2026 do krakowskich szkół podstawowych chodziło 67 189 dzieci. 8685 z nich miało obywatelstwo inne niż polskie, a więc uczniowie cudzoziemscy stanowili około 13 proc. wszystkich uczniów podstawówek. Rok wcześniej było ich 8046. W liceach liczba cudzoziemców wzrosła z 1335 do 1712, natomiast w technikach z 1859 do 2237.

Największą grupę nadal stanowią dzieci z Ukrainy. W samych szkołach podstawowych jest ich 6888. Kolejne pod względem liczebności grupy tworzą uczniowie z Białorusi i Indii. W całym krakowskim systemie oświaty uczą się też dzieci m.in. z Rosji, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Armenii i Wietnamu. Dane pokazują również, że placówki niesamorządowe mają bardziej zróżnicowaną strukturę narodowościową niż szkoły samorządowe.

Statystyki dotyczą obywatelstwa, dlatego nie pokazują dokładnie, jakimi językami dzieci posługują się w domu. Dobrze pokazują jednak skalę wielokulturowości krakowskiej edukacji. Nauczyciele coraz częściej pracują z uczniami, którzy różnią się doświadczeniem szkolnym, znajomością polskiego i angielskiego oraz językiem używanym poza szkołą.

Jak wielokulturowa klasa wpływa na naukę języka obcego?

Na lekcji językowej uczeń zwykle wie, jaki temat ma przećwiczyć i jakiego słownictwa może potrzebować. Inaczej wygląda rozmowa podczas wspólnego projektu, gdy trzeba spontanicznie wyjaśnić swój pomysł, zareagować na pytanie albo doprecyzować, co miało się na myśli.

Trzeba wyjaśnić pomysł, dopytać o niezrozumiałe zdanie, podzielić obowiązki, przedstawić wynik pracy grupie albo przekonać innych do własnego rozwiązania. Użycie języka obcego ma wtedy znacznie bardziej naturalną formę, a dzieci chętniej się nim posługują widząc w tym celowość, a nie wyłącznie konieczność przećwiczenia poznanej konstrukcji gramatycznej. Badania nad przyswajaniem drugiego języka od lat wskazują, że interakcja między uczniami może wspierać jego rozwój, szczególnie gdy wymaga negocjowania znaczenia i wspólnego rozwiązywania problemów językowych.

W wielojęzycznej klasie angielski może być wspólnym językiem dla dzieci o różnych językach pierwszych. Żeby rzeczywiście tak było, szkoła musi jednak tworzyć okazje do rozmowy: pracę w parach i grupach, projekty, prezentacje, dyskusje czy zadania wymagające wymiany informacji.

Jak zajęcia prowadzone w języku obcym wpływają na jego przyswajanie?

Kilka godzin języka obcego tygodniowo pozwala systematycznie rozwijać słownictwo, gramatykę, wymowę i umiejętność komunikacji. W szkole dwujęzycznej angielski może pojawiać się także na matematyce, biologii, historii, geografii czy podczas pracy projektowej.

Uczeń potrzebuje wtedy języka do opisania doświadczenia, porównania dwóch zjawisk, wyciągnięcia wniosku z danych, uzasadnienia odpowiedzi albo przedstawienia argumentu. Z czasem poznaje więc słownictwo i konstrukcje przydatne także przy czytaniu bardziej wymagających tekstów, pisaniu prac i uczestniczeniu w dyskusjach.

Tak działa model CLIL, czyli Content and Language Integrated Learning – zintegrowane nauczanie przedmiotu i języka. W 2025 roku opublikowano metaanalizę obejmującą 21 badań i łącznie ponad 214 tys. uczniów szkół podstawowych. Uczniowie uczący się w modelu CLIL osiągali lepsze wyniki w rozwoju języka obcego, a szczególnie wyraźna różnica dotyczyła mówienia. Średnie wyniki z wiedzy przedmiotowej były porównywalne z tradycyjnym nauczaniem, choć autorzy zwracają uwagę na różnice metodologiczne pomiędzy analizowanymi badaniami.

W praktyce CLIL zwiększa liczbę sytuacji, w których uczeń korzysta z języka w konkretnym kontekście. Angielski pojawia się podczas zdobywania wiedzy z innych przedmiotów, dzięki czemu kontakt z nim wykracza poza lekcje językowe.

Jak wygląda nauka w szkole dwujęzycznej w Krakowie?

Dobrym przykładem tego, jak może wyglądać nauka w szkole dwujęzycznej jest model, który wprowadziła krakowska placówka Da Vinci’s International Schools. W szkole podstawowej uczniowie uczą się i rozmawiają po angielsku, pracują w wielojęzycznym i wielokulturowym środowisku oraz realizują program IB Middle Years Programme. Angielski służy więc zarówno do komunikacji, jak i do zdobywania wiedzy z poszczególnych przedmiotów. Podobny model jest kontynuowany w liceum, gdzie głównym językiem nauczania jest angielski, a uczniowie mogą realizować program prowadzący do matury IB. Dla rodzica porównującego, jak działa szkoła międzynarodowa w Krakowie i czym jej codzienna praca różni się od standardowych dodatkowych lekcji języka, istotna jest właśnie częstotliwość używania angielskiego poza zajęciami językowymi. W szkole dwujęzycznej w Krakowie DaVinci’s język pojawia się podczas nauki przedmiotów, projektów, prezentacji i codziennych rozmów, dzięki czemu uczeń korzysta z niego w różnych sytuacjach edukacyjnych.

Wielokulturowość uczy także rozmowy z osobami o innych doświadczeniach

W klasie, do której chodzą dzieci wychowane w różnych krajach, ten sam temat może wywołać zupełnie różne skojarzenia. Uczniowie odwołują się do innych doświadczeń, przykładów i sposobów patrzenia na świat. Rozmowa wymaga więc nie tylko odpowiedniego słownictwa, ale też umiejętności zadawania pytań, doprecyzowywania wypowiedzi i reagowania na argumenty innych osób.

Takie sytuacje pojawiają się podczas zwykłych lekcji. Na geografii uczniowie mogą porównywać miasta lub regiony, które znają z własnego doświadczenia. Na historii mogą zestawiać sposób opisywania tych samych wydarzeń w różnych źródłach. Podczas pracy projektowej muszą uzgodnić wspólne rozwiązanie, mimo że początkowo każdy z nich może proponować coś innego. Angielski staje się wtedy językiem potrzebnym do wspólnej pracy, a nie wyłącznie przedmiotem ćwiczeń.

Komisja Europejska wskazuje, że wielojęzyczne klasy mogą wspierać rozwój kompetencji językowych i międzykulturowych, szczególnie wtedy, gdy szkoła świadomie wykorzystuje różnorodne doświadczenia uczniów w nauczaniu. Dla dzieci oznacza to częstszy kontakt z sytuacjami, w których trzeba jasno przedstawić własne zdanie, zrozumieć cudzy punkt widzenia i dojść do porozumienia mimo różnic.

W Krakowie taki model pracy będzie miał coraz większe znaczenie. Rosnąca liczba uczniów cudzoziemskich sprawia, że wielokulturowa klasa staje się codziennością w coraz większej liczbie szkół. Dobrze zorganizowane środowisko dwujęzyczne może wykorzystać tę różnorodność jako naturalny element nauki języka, współpracy i przygotowania uczniów do dalszej edukacji w międzynarodowym otoczeniu.