Kampania wyborcza bez plakatów na płotach. Obowiązują zasady reklamowe

Na ogrodzeniach, murach i słupach oświetleniowych nie pojawią się legalnie wszystkie materiały znane z poprzednich kampanii. W Krakowie także reklamy wyborcze muszą mieścić się w ramach uchwały krajobrazowej, przepisów budowlanych i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Komitety mogą prowadzić kampanię w wielu formach, ale wybór nośnika i miejsca ma znaczenie. Za niezgodną reklamę może grozić kara finansowa oraz nakaz jej usunięcia.

• Materiał wyborczy jest reklamą, gdy promuje kandydata lub przedsięwzięcie
• Dozwolone nośniki mają różne limity i lokalizacje
• Pas drogowy wymaga dodatkowej zgody i oceny bezpieczeństwa

Materiał wyborczy jest reklamą, gdy promuje kandydata lub przedsięwzięcie

Wybory Prezydenta Miasta Krakowa zostały wyznaczone na 27 września 2026 roku. Zgodnie z wyjaśnieniami miasta materiałem wyborczym jest każdy upubliczniony i utrwalony przekaz komitetu wyborczego związany z zarządzonymi wyborami. Jeżeli taki przekaz promuje osobę lub przedsięwzięcie, jednocześnie spełnia definicję reklamy wynikającą z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

To oznacza, że baner, billboard czy inna tablica używana w kampanii musi być umieszczona zgodnie z uchwałą krajobrazową. Przepisy nie oceniają treści reklamy ani poglądów prezentowanych przez komitet. Określają natomiast, gdzie można ustawić nośnik, jakie może mieć rozmiary i jak powinien wyglądać.

Przed zleceniem kampanii firmie reklamowej komitet powinien sprawdzić, czy oferowany nośnik został legalnie umieszczony i spełnia wymagania obowiązujące w danej strefie. Wątpliwości dotyczące istniejących tablic mogą wyjaśniać Wydział Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa oraz Zarząd Dróg Miasta Krakowa, każdy w zakresie swoich kompetencji. Potwierdzenie naruszenia może zakończyć się wszczęciem z urzędu postępowania dotyczącego kary i doprowadzenia reklamy do zgodności z przepisami.

Dozwolone nośniki mają różne limity i lokalizacje

Uchwała dopuszcza określone formy reklam na budynkach i jako konstrukcje wolnostojące. Ich zastosowanie zależy między innymi od strefy, odległości od skrzyżowań i przystanków oraz wymiarów.

Na obiektach budowlanych mogą pojawić się:

• banery na rusztowaniach, jeżeli przy budynku trwają roboty budowlane – maksymalnie przez 12 miesięcy i nie częściej niż raz na 7 lat; reklama może zajmować najwyżej połowę powierzchni baneru,
• banery związane z przedsięwzięciami plenerowymi – wyłącznie w miejscu wydarzenia i na czas jego trwania, nie dłużej niż 30 dni, z określonym czasem montażu i demontażu,
• tablice i inne urządzenia reklamowe na elewacji frontowej parteru, na ścianie ślepej budynku lub na obiektach znajdujących się na wskazanych działkach Tauron Areny,
• murale na elewacji frontowej parteru albo pojedyncze murale na ścianach ślepych, do powierzchni 12 m²,
• panele reklamowe w wiatach przystankowych, przejściach podziemnych oraz na wybranych wolnostojących obiektach, takich jak kioski i toalety,
• billboardy na elewacjach, na ścianach ślepych oraz na obiektach Tauron Areny.

W zależności od strefy reklamy na elewacji frontowej parteru mogą zajmować do 25, 20 albo 15 proc. jej powierzchni. Inne tablice i urządzenia reklamowe mają wysokość do 3,5 m oraz powierzchnię ekspozycji do 5 m². Billboardy mogą mieć powierzchnię 12 albo 18 m², z tolerancją 5 proc., ale są dopuszczone przede wszystkim w I Strefie.

Wśród wolnostojących nośników wymieniono:

• słupy plakatowo-reklamowe, czyli „okrąglaki”,
• inne tablice i urządzenia reklamowe,
• billboardy,
• maszty flagowe.

Wolnostojące tablice i urządzenia są dopuszczone wyłącznie w I i II Strefie. Nie mogą znajdować się bliżej niż 100 m od skrzyżowania dróg publicznych, 15 m od wiaty przystankowej ani mniej niż 80 m od innego wolnostojącego nośnika tego rodzaju. Na wskazanych w uchwale ulicach wylotowych odległość między takimi reklamami musi wynosić co najmniej 500 m.

Wolnostojący billboard może stanąć tylko w I Strefie, poza określonymi terenami ulic wylotowych. Musi znajdować się co najmniej 10 m od budynku, 100 m od skrzyżowania i 15 m od wiaty przystankowej. Jego wysokość nie może przekraczać 10 m, a dolna krawędź reklamy musi znajdować się minimum 3 m nad terenem.

„Okrąglaki” mają własne wymagania zależne od podobszaru. W części obszaru objętej wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO mogą być ustawiane wyłącznie w miejscach wskazanych w uchwale. W pozostałych przypadkach trzeba zachować między nimi oraz wiatami przystankowymi odległość co najmniej 15 m. Maszty flagowe są możliwe na określonych terenach towarzyszących obiektom usługowym – nie więcej niż trzy na każde 0,5 ha, przy wysokości do 12 m i powierzchni ekspozycji do 6 m².

Pas drogowy wymaga dodatkowej zgody i oceny bezpieczeństwa

Umieszczenie nośnika w pasie drogowym drogi publicznej albo na terenie zarządzanym przez Zarząd Dróg Miasta Krakowa wymaga złożenia wniosku dotyczącego lokalizacji reklamy wyborczej w procedurze ZDMK-82. Potrzebne jest również wcześniejsze zezwolenie zarządcy drogi na lokalizację obiektu, wydawane w procedurze ZDMK-61.

Każde miejsce jest oceniane indywidualnie pod kątem bezpieczeństwa ruchu drogowego. ZDMK nie przewiduje lokalizacji takich nośników między innymi na:

• ciągach pieszych,
• ciągach pieszo-rowerowych,
• drogach dla rowerów,
• pasach zieleni między jezdnią a wymienionymi ciągami.

Konstrukcja reklamy musi być odporna na niekorzystne warunki atmosferyczne. Dotyczy to także reklam przyklejanych do szyb – zarówno od wewnątrz, jak i od zewnątrz. Takie działania nie są robotami budowlanymi, więc nie wymagają zgłoszenia ani pozwolenia na budowę, ale nadal muszą odpowiadać uchwale krajobrazowej. Naruszenie zasad może skutkować karą oraz nakazem usunięcia reklamy albo dostosowania jej do wymogów.

Jeżeli tablica zostaje zamontowana na istniejącym obiekcie budowlanym, co do zasady trzeba zgłosić zamiar wykonania prac budowlanych w procedurze AU-10. Przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków wymagane jest pozwolenie na budowę w procedurze AU-04. Wolnostojący nośnik trwale związany z gruntem również wymaga pozwolenia na budowę.

Poza ograniczeniami uchwały krajobrazowej trzeba uwzględnić przepisy dotyczące Parku Kulturowego Stare Miasto, Parku Kulturowego Nowa Huta oraz Parku Kulturowego Kazimierz ze Stradomiem. Dozwolone pozostają między innymi reklamy mobilne na pojazdach, rowerach i motocyklach, reklamy prezentowane przez wynajęte osoby oraz przekazy w mediach, radiu, telewizji i serwisach społecznościowych. Dotyczą ich jednak inne przepisy, w tym zasady prowadzenia kampanii wyborczej.

Nie są natomiast zgodne z uchwałą i co do zasady nie mogą być stosowane:

• banery na ogrodzeniach, murach i ścianach budynków,
• plakaty przyklejane do ogrodzeń, murów i ścian,
• reklamy na słupach trakcyjnych i oświetleniowych,
• banery umieszczane na billboardach, poza wskazanymi w uchwale wyjątkami,
• tablice i urządzenia reklamowe na tymczasowych obiektach związanych z organizacją plenerowych wydarzeń, w tym wieców w obrębie Plant.

na podstawie: Zarząd Dróg Miasta Krakowa.