Kraków chce odświeżyć najem lokali użytkowych i otwiera furtkę dla kultowych miejsc

W Krakowie szykuje się zmiana, która może odczuć cały rynek miejskich lokali użytkowych. Miasto zapowiada prostsze procedury, więcej elastyczności i zasady lepiej dopasowane do realiów przedsiębiorców oraz organizacji pozarządowych. Najmocniej wybrzmiewa tu jedno przesłanie – stary system z 2008 roku przestał nadążać za tym, jak dziś działają firmy, fundacje i stowarzyszenia.

• Miasto ma skrócić formalności i dać więcej oddechu na remont
• Branże zanikające, NGO i kultowe lokale dostaną własne zasady
• Konsultacje już trwają, a nowe zasady mają wejść etapami

Miasto ma skrócić formalności i dać więcej oddechu na remont

Nowe przepisy mają przede wszystkim zdjąć część biurokratycznego ciężaru z najmu lokali z miejskiego zasobu. Kraków chce uprościć sam proces zawierania umów, a przy okazji lepiej wykorzystać lokale, które od lat stoją w centrum gospodarczych i społecznych aktywności miasta.

Zmienić ma się kilka konkretnych rzeczy:

• termin na dostarczenie dokumentów potrzebnych do podpisania umowy ma wydłużyć się z 6 do 14 dni,
• dokumenty dotyczące zabezpieczenia umowy po jej zawarciu będzie można złożyć nawet w ciągu 60 dni, a nie 14,
• okres obniżonego czynszu na czas remontu ma wzrosnąć z 90 dni do nawet 9 miesięcy, zależnie od zakresu robót i uzgodnień.

To ważne szczególnie dla tych, którzy przejmują lokal wymagający większych prac. W miejskich lokalach remont często nie jest krótkim odświeżeniem ścian, lecz długim wejściem w uzgodnienia, branżowe opinie i formalności. Dłuższy czas ulg czynszowych może więc realnie decydować o tym, czy ktoś w ogóle zdecyduje się na taki najem.

W projekcie pojawia się też zwolnienie z waloryzacji czynszu w pierwszym okresie najmu. Miasto przewiduje ponadto możliwość czasowego obniżenia czynszu w sytuacjach losowych, kiedy najemca nagle traci stabilność, ale chce utrzymać działalność przy życiu.

Branże zanikające, NGO i kultowe lokale dostaną własne zasady

Najbardziej wyraźny kierunek zmian dotyczy grup, które w miejskiej polityce lokalowej mają dostać więcej przestrzeni. Kraków chce otworzyć wybrane lokale wyłącznie dla przedsiębiorców z branż chronionych i zanikających, a także dla organizacji pozarządowych. To sygnał, że miejski zasób ma służyć nie tylko tam, gdzie liczy się komercyjna opłacalność, ale też tam, gdzie ważna jest ciągłość działań i ich znaczenie dla miasta.

Wśród planowanych rozwiązań są:

• obniżenie kaucji dla przedsiębiorców z branż chronionych i zanikających z trzykrotności miesięcznego czynszu do wysokości jednego czynszu,
• obniżenie kaucji dla NGO również do jednomiesięcznego czynszu,
• elastyczniejsze formy podnajmu i udostępniania lokali między organizacjami pozarządowymi,
• preferencyjne warunki dla podmiotów ekonomii społecznej ze statusem przedsiębiorstwa społecznego,
• możliwość czasowej obniżki czynszu dla tzw. lokali kultowych, które mocno wpisały się w krajobraz Krakowa.

To właśnie ten ostatni punkt budzi największe emocje. Lokale, które od lat tworzą charakter ulicy, dzielnicy albo całego miasta, często nie wytrzymują presji rosnących kosztów. Nowe zasady mają dać im ochronę, zanim znikną z mapy na dobre. Dla mieszkańców oznacza to szansę, że miejsca z historią nie zostaną wyparte wyłącznie przez rachunek ekonomiczny.

Zmiany obejmą też osoby, które nie prowadzą działalności gospodarczej, a chcą wynająć na przykład garaż albo miejsce postojowe. W ich przypadku procedury mają być prostsze, z minimalnymi wymogami formalnymi i uproszczonym wzorem umowy. Zamiast zaświadczeń mają pojawić się oświadczenia.

Konsultacje już trwają, a nowe zasady mają wejść etapami

Nowy model najmu nie powstał z dnia na dzień. Kraków przygotowywał go po rozmowach z przedsiębiorcami i organizacjami pozarządowymi. W 2025 roku, z inicjatywy prezydenta miasta, powołano Krakowskie Forum Lokalowe – ciało doradczo-konsultacyjne prowadzone przez Artura Buszka, pełnomocnika prezydenta Krakowa ds. organizacji pozarządowych.

W forum zasiedli przedstawiciele komisji dialogu obywatelskiego, Krakowskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego, NGO wybranych w otwartym naborze, a także radni miejscy i urzędnicy. Od września do grudnia 2025 roku pracowali nad propozycjami zmian w polityce lokalowej i przejrzystości najmu. Z kolei przedsiębiorcy zgłaszali swoje uwagi podczas spotkania Porozumienia na Rzecz Rozwoju Przedsiębiorczości w Krakowie oraz na konferencji „Jak rozwinąć firmę z pomocą krakowskich instytucji?”, zorganizowanej wspólnie z Krakowskim Parkiem Technologicznym.

Nowe przepisy mają wejść w życie w dwóch etapach:

1. Rada Miasta Krakowa ma przyjąć uchwałę określającą ogólne zasady wynajmowania lokali użytkowych należących do gminy.
2. Prezydent Krakowa na tej podstawie wyda zarządzenie z bardziej szczegółowymi rozwiązaniami i przepisami wykonawczymi.

Projekt uchwały jest już gotowy i od 3 do 24 kwietnia trwa jego konsultowanie. Pierwsze czytanie na sesji Rady Miasta Krakowa zaplanowano na 20 maja. Obecne przepisy pochodzą z 2008 roku, więc miasto próbuje nadrobić lata, w których zmienił się zarówno rynek, jak i potrzeby osób korzystających z lokali.

W tle całej tej zmiany jest prosta myśl: miejski lokal ma być narzędziem do działania, a nie przeszkodą na starcie. Dla jednych będzie to tańszy próg wejścia, dla innych szansa na utrzymanie działalności, która od dawna współtworzy krakowski krajobraz.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.