Lwowska katedra w Kijowie - wystawa wraca z historią, która łączy

Już 24 marca w Soborze Sofijskim w Kijowie, w Galerii „Chlibnia”, pojawi się opowieść o jednym z najbardziej niezwykłych zabytków Lwowa. Wystawa „Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy” przyjedzie do Ukrainy w wersji angielsko-polskiej, a razem z nią - czwarte wydanie książki pod tym samym tytułem 📚

• „Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy” wraca do obiegu z nową energią
• Lwowska świątynia pokazuje, jak sztuka potrafi przechodzić przez wieki
• Wernisaż, plansze i książka - całość składa się na opowieść, którą warto zobaczyć z bliska

„Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy” wraca do obiegu z nową energią

Ta ekspozycja ma już za sobą długą trasę. Po raz pierwszy pokazano ją w 2016 roku, a od tamtej pory odwiedziła 17 miejsc w Polsce i 4 w Armenii. Teraz trafia do Kijowa jako wystawa, która nie tylko pokazuje zabytkową świątynię, ale też przypomina, jak mocno sztuka potrafi splatać losy ludzi, miast i całych kultur.

Za projektem stoi MCK, a punktem wyjścia była inicjatywa środowiska związanego ze Stowarzyszeniem Absolwentów Akademii Dziedzictwa. To właśnie tam, w pracy nad ochroną dziedzictwa poza granicami Polski, narodził się pomysł, by opowiedzieć o lwowskiej katedrze szerzej - nie jako o muzealnym obiekcie, lecz o miejscu, które wciąż działa na wyobraźnię.

„Przyświeca temu nie tylko chęć pomocy i pracy nad upodmiotowieniem ukraińskiej kultury, ale też ważne dla nas pojęcie »naszego wspólnego dziedzictwa«” - mówi Agata Wąsowska-Pawlik, dyrektorka MCK.

Lwowska świątynia pokazuje, jak sztuka potrafi przechodzić przez wieki

Katedra pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny stoi w samym sercu wielowyznaniowego i wielokulturowego Lwowa. Jej najstarsze fragmenty sięgają drugiej połowy XVI wieku, ale to XX stulecie nadało jej ten charakter, który dziś przyciąga historyków, konserwatorów i miłośników sztuki. To wtedy powstały monumentalne polichromie Jana Henryka Rosena i mozaiki Józefa Mehoffera.

Świątynia ma za sobą także trudniejszy rozdział. Po wojnie niszczała jako magazyn obrazów, a dopiero w 2001 roku wróciła do funkcji sakralnej. Od 2008 roku polscy i ukraińscy konserwatorzy prowadzili tam skomplikowane prace, które objęły zarówno malowidła Rosena, jak i największy zachowany zespół mozaik Mehoffera. To właśnie ten wysiłek współpracy stał się osią całego projektu.

„(…) to żywy zapis spotkania kultur, w którym sztuka staje się językiem porozumienia ponad podziałami. W jej murach przenikają się tradycje ormiańska, polska i ukraińska, a każda warstwa architektury i dekoracji opowiada inną historię” - podkreśla Katarzyna Sokołowska, dyrektorka Instytutu Polonika.

Wernisaż, plansze i książka - całość składa się na opowieść, którą warto zobaczyć z bliska

Kijowska odsłona wystawy została przygotowana tak, by prowadzić widza krok po kroku przez historię katedry i ludzi, którzy ją ratowali. Są tu plansze, przestrzenne rekonstrukcje i materiały multimedialne, które pomagają złapać kontekst bez akademickiego zadęcia. Do tego dochodzą informacje o lwowskich Ormianach, o rozwoju miasta i o samych pracach konserwatorskich prowadzonych od lat przez polsko-ukraiński zespół.

Wystawa powstała po zakończeniu najważniejszego etapu konserwacji w 2015 roku, a jej kształt współtworzyli m.in. dr Michał Wiśniewski, Ewa Wojtoń, dr Joanna Wolańska, dr Żanna Komar i Paweł Baranowski. To połączenie historii sztuki, praktyki konserwatorskiej i lokalnej pamięci sprawia, że całość nie jest suchą prezentacją, ale konkretną opowieścią o ratowaniu dziedzictwa.

Dla mieszkańców Kijowa to okazja, by zobaczyć wystawę, która już sprawdziła się w kilku krajach, a teraz znów otwiera się na nową publiczność. A dla tych, którzy interesują się Krakowem i naszym regionem - to kolejny mocny przykład, jak działania instytucji kultury z Polski potrafią realnie pracować na rzecz wspólnej pamięci poza granicami kraju.

na podstawie: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.