Kraków dołącza do standardów płacy dla artystów - porozumienie z OFSW, Bunkrem i MOCAK

W miejskich instytucjach kultura ma dziś konkretny wymiar finansowy — Kraków podpisał porozumienie, które ma zagwarantować artystom uczciwe honoraria przy wystawach. Atmosfera była mieszanką oficjalnej powagi i nadziei na realną zmianę warunków pracy w obszarze sztuk wizualnych. Podpisy złożyli przedstawiciele miasta oraz krajowych organizacji i galerii, co ma szansę wpłynąć na sposób, w jaki w przyszłości będą rozliczane projekty artystyczne.

• Porozumienie z OFSW, Bunkrem Sztuki i MOCAK - na czym polegają nowe zasady
• Kraków stawia na stabilność i profesjonalizację pracy twórców

Porozumienie z OFSW, Bunkrem Sztuki i MOCAK - na czym polegają nowe zasady

W porozumieniu, które podpisał prezydent Aleksander Miszalski, miasto przyjęło zapisy wypracowane w ramach ogólnopolskiej inicjatywy mającej na celu ustalenie minimalnych wynagrodzeń dla osób biorących udział w wystawach sztuki współczesnej. Sygnatariuszami dokumentu są m.in. Ogólnopolskie Forum Sztuki Współczesnej, Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK.

“Cieszę się, że nasze miasto świadomie dołącza do tej inicjatywy, wzmacniając standardy pracy artystycznej.”

• Aleksander Miszalski

Porozumienie traktowane jest jako część większego, ogólnopolskiego „kontraktu społecznego” między instytucjami kultury a twórcami. Zawiera wytyczne dotyczące minimalnych stawek honorariów, które mają być powiązane z czasem pracy potrzebnym do przygotowania dzieła i odniesione do obowiązującej w danym roku płacy minimalnej. Zapisy obejmują udział zarówno w wystawach zbiorowych, jak i indywidualnych — w tym małych przestrzeniach typu project room oraz ekspozycjach dużych rozmiarów.

Kraków stawia na stabilność i profesjonalizację pracy twórców

Podpisanie porozumienia odwołuje się bezpośrednio do priorytetów zapisanych w Programie Rozwoju Kultury w Krakowie 2030 - w szczególności do punktu I.3, który kładzie nacisk na tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi i pracy artystów w mieście. Władze miejskie i przedstawiciele środowiska mówią o tym kroku jako o próbie systemowego uregulowania relacji między instytucjami a twórcami oraz o sygnale, że kultura w Krakowie ma znaczenie także jako zawód.

Dokument ma wejść w życie 1 stycznia 2026 roku, co daje instytucjom czas na wdrożenie nowych zasad do budżetów i kontraktów wystawienniczych.

Dla artystów oznacza to przede wszystkim większą przewidywalność honorariów i formalne uznanie wartości pracy twórczej. Dla organizatorów wystaw wyzwaniem będą natomiast konieczność uwzględnienia tych stawek w kosztorysach, a także transparentne dokumentowanie czasu i zakresu pracy artystycznej.

W praktycznym wymiarze można się spodziewać, że zmiana zachęci część twórców do dłuższej współpracy z miejskimi instytucjami, a równocześnie podniesie standardy przygotowywania i rozliczania projektów wystawienniczych — jeśli nowa polityka znajdzie odzwierciedlenie w regularnie aktualizowanych umowach i procedurach zakupowych.

Na poziomie symbolicznym porozumienie ma także kuchnię dyskursu miejskiego — to deklaracja, że Kraków nie tylko prezentuje sztukę, lecz też bierze odpowiedzialność za ludzi, którzy ją tworzą.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.