Kraków pamięta wyzwolenie spod zaborów - uroczystości, biegi i miejskie dekoracje

W ostatnich dniach października Kraków tętni patriotycznymi gestami — od sportowych zmagań licealistów po wieczory z kokardami i symboliczne składanie kwiatów. W mieście widać biało-niebieskie flagi, a pomniki i tablice znów przypominają o wydarzeniach sprzed ponad stu lat. Reportaż z miejsc, które tego dnia stają się sceną miejskiej pamięci.

• Emocje na stadionie i szkolne rywalizacje
• Wieczór z kokardą w Muzeum Podgórza
• Ceremonie, miejsca pamięci i miejskie dekoracje
• Postacie, które poprowadziły Kraków do wolności

Emocje na stadionie i szkolne rywalizacje

Na stadionie Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego Kraków “Zachód” przy pl. Na Groblach 23 odbył się bieg sztafetowy liceów, w którym nagrodą była szabla kpt. Antoniego Stawarza. Uczniowie XLII Liceum Ogólnokształcącego sięgnęli po zwycięstwo z czasem 6:48,63, przed ekipą VI Liceum Ogólnokształcącego (6:48,84) i reprezentacją IV Liceum Ogólnokształcącego (6:56,66). Nagrody wręczali przedstawiciele miasta — Maria Klaman i Jakub Kosek. To coroczna tradycja, która łączy sport z pamięcią o miejscowych bohaterach.

Wieczór z kokardą w Muzeum Podgórza

W programie obchodów znalazły się też spotkania o charakterze edukacyjnym i społecznym. W Muzeum Podgórza przy ul. Limanowskiego 51 zaplanowano wydarzenie zatytułowane “Wieczór z kokardą” — wspólne szycie narodowych kokard to propozycja na godz. 18.00 w środę 29 października. Artyści i młodzież z krakowskich szkół będą współtworzyć część programu podczas innych ceremonii; wystąpią m.in. młodzi adepci z IV LO im. Tadeusza Kościuszki oraz uczniowie Szkoły Muzycznej I i II st. im. Bronisława Rutkowskiego.

Ceremonie, miejsca pamięci i miejskie dekoracje

W ramach obchodów kwiaty zostaną złożone w punktach kluczowych dla tamtych wydarzeń. W czwartek 30 października o godz. 11.45 przed Urzędem Miasta Krakowa w Rynku Podgórskim 1 odbędzie się ceremonia przy tablicy poświęconej Legionistom Podgórskim, a o godz. 12.00 dalsze wysłuchania i złożenia kwiatów zaplanowano przy pomniku na pl. Niepodległości w Podgórzu. O godz. 13.00 delegacje odwiedzą tablicę na dworcu Kraków – Płaszów, a na grobie kpt. Antoniego Stawarza na cmentarzu Rakowickim również zostaną złożone wieńce. W piątek 31 października o godz. 10.30 przedstawiciele władz miejskich, Rady Miasta Krakowa oraz Rady Dzielnicy XIII złożą kwiaty pod tablicą na wieży Ratuszowej w Rynku Głównym. W dniach 30–31 października miasto udekorują biało-niebieskie flagi — na magistracie, masztach na Rynku Głównym, na placu Niepodległości w Podgórzu oraz na Wieży Ratuszowej; komunikacja miejska i stojaki na pl. Niepodległości również pojawią się z miejskimi flagami. Po zmroku estakadę Lipska-Wielicka i kładkę o. Bernatka podświetlono w barwach miejskich.

Postacie, które poprowadziły Kraków do wolności

W tle współczesnych obchodów jest historia: to Kraków odzyskał władzę nad sobą jeszcze przed oficjalnym proklamowaniem państwowości 11 listopada 1918 roku — wydarzenia z 31 października 1918 roku stały się symbolem. Warto przypomnieć sylwetki dowódców tamtych dni. Kapitan Antoni Stawarz zorganizował w 1918 r. akcję przejęcia kluczowych obiektów — jego żołnierze opanowali m.in. dworzec w Płaszowie i koszary w Podgórzu. Po latach służby wojskowej i pracy w magistracie zmarł w 1955 r. i spoczywa na cmentarzu Rakowickim; jego imię pamiętane jest w nazwie uliczki na Podgórzu. Drugi z bohaterów, por. Ludwik Iwaszko, dowodził oddziałem zajmującym obiekty wojskowe w mieście; po krakowskich wydarzeniach wyruszył na pomoc Lwowowi, brał udział w wojnie 1920 r. i powstaniach śląskich. Jego losy po II wojnie światowej były trudne — aresztowanie, obozy, szykany i utrata majątku nie złamały przywiązania do żołnierskich ideałów. Zmarł 22 czerwca 1975 r. i pochowany jest na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

Obchody łączą elementy sportu, edukacji i tradycji; przez kilkanaście dni Kraków przypomina sobie dramatyczne, ale bezkrwawe przejęcie władzy sprzed ponad stu lat i kultywuje pamięć tych, którzy w tym uczestniczyli.

na podstawie: Urząd Miasta Krakowa.