Sześć tysięcy zabytków i 70 mln zł wsparcia. Krakowska wystawa pokazuje efekty

Na planszach pojawią się odnowione kamienice, forty, kapliczki, nagrobki i nowohuckie neony. Plenerowa wystawa na placu Szczepańskim pokaże, jak miejskie dotacje zmieniały zabytki rozsiane po całym Krakowie. Wśród przykładów znajdzie się także Fort 51½ Swoszowice, na którego rewaloryzację i adaptację przeznaczono 1,78 mln zł.

• Krakowskie zabytki odzyskują wygląd dzięki miejskim dotacjom
• Forty, kamienice i neon „Bar Mleczny” na jednej ekspozycji
• Nowohuckie neony i nagrobki przypominają o mniej oczywistej historii

Krakowskie zabytki odzyskują wygląd dzięki miejskim dotacjom

Ekspozycja „Miasto w służbie dziedzictwu. Fundusze miejskie na odnowę zabytków” zostanie zaprezentowana od 8 do 25 września. Przygotowało ją Biuro Architekta Miasta. Wystawa ma pokazać nie tylko efekt zakończonych prac, lecz także różnorodność obiektów, które otrzymały wsparcie.

W Gminnej Ewidencji Zabytków znajduje się ponad sześć tysięcy krakowskich obiektów. To nie tylko najbardziej rozpoznawalne budynki w historycznym centrum, ale również detale, miejsca pamięci i obiekty położone w innych dzielnicach.

Od 2006 roku Gmina Miejska Kraków przyznaje właścicielom zabytkowych obiektów dotacje celowe na prace konserwatorskie. W ciągu dwóch dekad pomoc objęła ponad 600 zadań, a jej łączna wartość wyniosła około 70 mln zł.

– Miejskie dotacje pozwalają wspierać odnowę obiektów, które często znajdują się poza najściślejszym centrum i nie zawsze mogą liczyć na inne źródła finansowania – mówi Janusz Sepioł, Główny Architekt Miasta Krakowa.

Dzięki wystawie w jednym miejscu będzie można zobaczyć przykłady prac prowadzonych w różnych częściach miasta – także przy obiektach, które na co dzień nie są kojarzone z ochroną zabytków.

Forty, kamienice i neon „Bar Mleczny” na jednej ekspozycji

Wśród prezentowanych realizacji znalazły się między innymi Kossakówka przy placu Kossaka, zespół dawnej karczmy przy ulicy Twardowskiego oraz kamienice przy ulicach Celnej, Hetmańskiej, Krakowskiej i Radziwiłłowskiej. Osobną grupę stanowią forty Twierdzy Kraków.

Przykładem większego przedsięwzięcia jest Fort 51½ Swoszowice. W latach 2018–2025 na jego rewaloryzację i adaptację przeznaczono 1,78 mln zł z miejskich środków. Dotacje wspierały również prace przy Forcie 52a Jugowice, Forcie 48a Mistrzejowice oraz Forcie 52 „Borek”.

– Odnowa zabytku nie jest prostym remontem – podkreśla Michał Szkoła, Zastępca Dyrektora ds. Dziedzictwa.

Jak zaznacza, przy wszystkich pracach najważniejsza pozostaje ochrona autentyzmu obiektu. Dokumentowanie robót pozwala zachować informacje o jego stanie, zastosowanych rozwiązaniach i przeprowadzonych zabiegach konserwatorskich.

Nowohuckie neony i nagrobki przypominają o mniej oczywistej historii

Na wystawie pokazane zostaną także elementy powojennego krajobrazu Nowej Huty. Remonty i odtworzenia objęły między innymi neony:

• „Bar Mleczny”,
• „Jubilatka”,
• „Restauracja”,
• „Ludwik”.

Ekspozycja uwzględnia również krakowskie kapliczki oraz nagrobki z Cmentarza Rakowickiego. W 2025 roku miejska dotacja wsparła między innymi konserwację pomnika nagrobnego na grobie Jana Teleżyńskiego oraz nagrobka Ludwika Smólskiego.

Wystawa na placu Szczepańskim będzie więc przekrojem miejskiej polityki ochrony dziedzictwa – od reprezentacyjnych kamienic i fortów po niewielkie detale, które łatwo minąć podczas codziennego spaceru. To także okazja, by zobaczyć, że historyczny charakter Krakowa tworzą nie tylko najbardziej znane zabytki, ale również obiekty obecne poza ścisłym centrum.

na podstawie: Urząd Miasta w Krakowie.