Śląsk i dziedzictwo w centrum uwagi - Ewa Chojecka z nagrodą Gieysztora

Na Zamku Królewskim w Warszawie podczas uroczystości 18 marca 2026 wyróżniono kobietę, która od lat czyta polską sztukę przez pryzmat pamięci miejsc i przemian społecznych. Profesor Ewa Chojecka została laureatką XXVII Nagrody im. Aleksandra Gieysztora, a w salach zamku wyraźnie wybrzmiało, że to nie jest nagroda za sam dorobek, tylko za pracę, która realnie porządkuje sposób myślenia o dziedzictwie 🏛️

• Nagroda im. Aleksandra Gieysztora trafiła do badaczki, która od lat ogląda Śląsk z bliska
• Dorobek, który wyszedł daleko poza akademickie półki
• Dlaczego ta nagroda ma znaczenie także dla Krakowa i MCK

Nagroda im. Aleksandra Gieysztora trafiła do badaczki, która od lat ogląda Śląsk z bliska

W tej edycji wyróżnienie przyznano osobie szczególnie zasłużonej dla ochrony dziedzictwa kulturowego. Prof. Ewa Chojecka znalazła się w tym gronie nieprzypadkowo - to jedna z tych badaczek, które bardzo wcześnie podjęły temat Górnego Śląska i terenów sąsiednich, skupiając się na architekturze XIX i XX wieku oraz na tym, jak region opowiada o sobie przez sztukę i przestrzeń.

W uroczystości uczestniczyła także Agata Wąsowska-Pawlik, dyrektorka MCK, a kapitułą nagrody ponownie kierował prof. Jacek Purchla. To właśnie on w laudacji podkreślił rangę dorobku laureatki:

„Pani profesor Ewa Chojecka jest dzisiaj przede wszystkim cenionym w świecie wyjątkowej klasy naukowcem urzeczywistniającym nowoczesny model filozofii dziedzictwa. Obdarzona ogromną intuicją naukową stworzyła programy badawcze, które przewartościowały poglądy na sztukę XIX i XX wieku oraz wypracowały nowoczesną i nie obarczoną uprzedzeniami metodę badania regionu wielokulturowego, takiego jak Górny Śląsk”.

Dorobek, który wyszedł daleko poza akademickie półki

Chojecka ma na koncie ponad 150 opracowań naukowych poświęconych sztuce i architekturze Europy Środkowej z XIX-XXI wieku. Do tego dochodzą książki, monografie i artykuły publikowane zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jej teksty trafiały też do wydawnictw popularnonaukowych, więc jej praca nie została zamknięta w uczelnianych murach 📚

Ważna jest również jej działalność dydaktyczna. Jako wykładowczyni Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Śląskiego kształciła kolejne pokolenia historyków sztuki, z których wielu dziś pracuje w muzeach i instytucjach konserwatorskich w całej Polsce. Właśnie ten łańcuch przekazywania wiedzy - od badań po realną ochronę zabytków - kapituła nagrody uznała za szczególnie cenny.

Dlaczego ta nagroda ma znaczenie także dla Krakowa i MCK

Nagroda im. Aleksandra Gieysztora od lat trafia do osób i instytucji, które nie tylko opisują dziedzictwo, ale też pomagają je chronić i oswajać z nim kolejne pokolenia. Wśród wcześniejszych laureatów byli m.in. Teresa i Andrzej Starmachowie, Lwowska Galeria Sztuki, prof. Andrzej Rottermund, prof. Jerzy Hausner, Leon Tarasewicz, Elżbieta Penderecka i Krzysztof Penderecki, Anda Rottenberg oraz prof. Norman Davies.

Dla Krakowa ten wybór ma jeszcze jeden wymiar. Prof. Chojecka od lat współpracuje z Międzynarodowym Centrum Kultury, publikując tam teksty i pojawiając się na łamach magazynu „Herito”. To właśnie taki związek nauki, kultury i publicznego myślenia o dziedzictwie sprawia, że jej nazwisko brzmi znajomo nie tylko w świecie akademickim, ale też wśród tych, którzy po prostu lubią wiedzieć, skąd bierze się historia ich miasta i regionu ✨

na podstawie: MCK Kraków.